Democratisch bestel is aan revisie toe

Wat eerst moet worden vastgesteld is de groei van André Rouvoet tot een sterk politicus - hij is niet alleen een man van principes, maar hij heeft de afgelopen weken ook getoond een intelligent en meeslepend spreker te zijn. Telkens was ik verrast door zijn kennis en scherpte. Ik denk dat we bij de discussies rond de grondwet ten aanzien van Rouvoet iets zeer positiefs hebben meegemaakt: de geboorte van een belangrijke politicus.

Ik vind het jammer dat hij bij een kleine partij zit die gezien haar programma en karakter weinig kans op groei heeft. Maar Rouvoet zelf wordt een groot politicus.

Balkenende
Verder is het opvallend hoe - voor de duizendste keer - premier Balkenende tekortschiet. Zijn verklaring na de eerste uitslagen toonde zijn schrikbarende gebrek aan politieke intuïtie en het volstrekte ontbreken van retorische begaafdheid. Sommigen laten zich door zijn woordenstroom in de luren leggen, maar er komen slechts abstracte vaagheden uit zijn mond, en hij heeft niet door dat zijn gebrek aan duidelijkheid bij velen irritatie oproept.

Balkenende is ingehuurd om duidelijkheid te brengen, maar zijn loopbaan als politicus leunt vooral op zijn talent als ontduiker van substantie. Verder blijkt voor de zoveelste keer dat de politieke elites echt geen idee hebben wat zij zelf hebben aangericht.

Politieke processen
Natuurlijk is de nee-stem geen stem tegen Europese samenwerking. Het is een nee tegen ongrijpbare politieke processen. De achterkamertjespolitiek is in Brussel tot grote hoogte geperfectioneerd - en Nederland heeft er de buik vol van.

Wanneer meer dan zestig procent van het electoraat iets verwerpt wat door vijfentachtig procent van het parlement is goedgekeurd, is er iets ernstigs gaande. Het democratisch bestel is aan revisie toe, maar nog steeds draaien de elites daar om heen omdat ze er niets mee te winnen hebben. Terwijl Den Haag bezig was soevereiniteit aan verre en onbekende bureaucraten in Brussel over te dragen, mort het electoraat steeds nadrukkelijker dat het juist méér soevereiniteit wil.

Transparantie
Dit betekent niet dat de burger geen EU wil, of geen Europese samenwerking, nee, het wil volstrekte transparantie en het wil dat politici geen spelletjes meer spelen die niet de uitdrukkelijke wil van de burger uitdrukken.

Fortuyn ontketende een revolutie - en de uitslag van dit referendum is de voortzetting daarvan. Voor velen ging dat proces in Brussel veel te hard en veel te ver weg. Wouter Bos gebruikte in de uitzending op Nederland Twee het beeld van de trein: dit is de eerste keer in zestig jaar dat mensen de kans kregen om van een trein te springen die veel te hard reed, waarin veel te veel mensen opdoken en waarvan niemand een idee kreeg waar hij heen reed.

Er wordt wel eens beweerd dat 'de mensen' geen interesse in politiek hebben. Het tegendeel is het geval. Ik denk dat de interesse groter dan ooit is, dat de behoefte om te participeren groter dan ooit is, maar velen voelen zich niet door de politieke elites vertegenwoordigd.

De bestaande politieke partijen vervullen maar gedeeltelijk hun taken. De moderne burger is een zapper geworden die dwars door de bestaande partijen stapt en bij elk loket iets meeneemt. En dat betekent dat hij geen partijtrouw kent en uitermate goed calculeert. Het bestel loopt bij deze ontwikkelingen achter. De moderne communicatiemiddelen hebben ook Den Haag zeer nabij gebracht, maar het vermogen van de burger om daar, waar hij vertegenwoordigd wordt, in te grijpen is minimaal. Dit referendum betekent: ik ben er ook nog!

In al die discussies die er geweest zijn met verdedigers van de grondwet, kon maar niet duidelijk gemaakt worden waarom deze grondwet zoveel beter was dan de bestaande verdragen. Het bracht ons een stap verder, werd dan gezegd, het zou beter zijn voor de bestrijding van het terrorisme, maar we herinneren ons nog heel goed dat bij de invoering van de euro verteld werd dat deze magische munt de Europese economie naar nieuwe hoogten zou opstuwen - en dat bleek niet waar te zijn.

Een munt is daartoe niet in staat. Een grondwet zorgt niet voor veiligheid of voor een vlekkeloze toekomst. Het gaat simpelweg slecht in Europa, en we beseffen allen terdege dat een grondwet daaraan niets kan veranderen.

Leugen en bedrog
Nog steeds ben ik woedend over de schandelijke advertentie waarin Rick van der Ploeg suggereert dat als we ja zeggen er meer banen komen - leugen en bedrog, was dat, zoals veel dat de politici ons vertelden leugen en bedrog is. Vinden ze het vreemd dat we er niet ingetrapt zijn? Ze hebben geprobeerd ons als kinderen toe te spreken en ons als kinderen te misleiden over de aard van de grondwet - achteraf word ik nog misselijker dan ik al was.

Waarom hebben de politici ons niet van de kwaliteiten van de grondwet kunnen overtuigen? Omdat die er niet zijn. Geen enkel concreet voorbeeld dat de positieve kanten van de tekst kon aantonen, is de revue gepasseerd. In een schokkende bekentenis bij Barend en Van Dorp vertelde Jozias van Aartsen hoe de grondwet tot stand kwam: per ongeluk.

Het was aanvankelijk nooit de bedoeling van de Europese Conventie - een praatclub die was opgericht om over de toekomst van de EU te praten - om een grondwet te produceren. Zo ongeveer per ongeluk rolde daar een grondwet uit de bureaucratische machine, een speeltje van Giscard d'Estaing. En vervolgens moest die door de volken van Europa geaccepteerd worden.

Het is van groot belang om nu uitvoerig een brede discussie te hebben over wat de EU moet zijn. Het electoraat heeft zich niet in de luren laten leggen, en het is gepast om nu even heel trots te zijn op de scherpzinnigheid en daadkracht van ons volk. Want nee-zeggen terwijl de ja-zeggers voortdurend verklaarden dat nee-zeggers gek, zwakzinnig, fascist, racist, xenofoob, debiel waren, of aan een gebrek aan levenskunst leden, zoals Freek de Jonge verklaarde, getuigt van karakter.

Koran
Nog iets anders: Amerika is de afgelopen weken ervan beschuldigd dat het niet zorgvuldig genoeg met de koran van gevangenen zou zijn omgesprongen. Dat bleek allemaal lucht te zijn, maar ik dacht de hele tijd al: so what? In Nederland worden professioneel boeken vermalen waarvoor geen klanten zijn, en ik kan me niet voorstellen dat daar ook niet partijen onverkochte bijbels bij zijn.

Terwijl wij stemden, werd in Afghanistan een aanslag op een moskee gepleegd door de Taliban, u weet wel, die gelovige koranstudenten. 19 doden en talloze, talloze verbrande korans. Zou de Arabisch-islamitsche wereld nu opnieuw kwaad reageren? Demonstraties en dergelijke? Lees hier over de aanslag.