door
Administrator
27 apr 2006
Onterecht schetsen advocaten beeld van ongeremde eurocraten die Nederlandse 'verworvenheden' als het softdrugsbeleid teniet gaan doen
Paul de Hen
Het was eigenlijk een juridisch-technische aankondiging die Justitiecommissaris Franco Frattini woensdag namens de hele Europese Commissie deed over de bestrijding van namaak en illegale kopieën, met inzet van het strafrecht.
Een voorstel voor een kaderbesluit wordt door de Commissie ingetrokken en vervangen door een voorstel voor een richtlijn met vrijwel dezelfde inhoud. Achter die terminologie schuilt het verschil tussen wetgeving die onder de gezamenlijke bevoegdheid van de lidstaatregeringen van de 25 EU-landen valt (kaderbesluiten), en wetgeving waarover ook het Europees Parlement mag meebeslissen (richtlijnen).
De Commissie volgt deze nieuwe koers op grond van een baanbrekend arrest van het Europees Hof van Justitie in Luxemburg van 13 september vorig jaar.
Het Hof sprak uit dat op het terrein van milieubeleid, waar de Europese Unie volgens het Verdrag van de Europese Gemeenschappen (EG-verdrag) ruime bevoegdheden heeft, ook straffen op ernstige milieuschendingen hun juridische basis moeten vinden in dat EG-verdrag.
Dat wil zeggen, geen kaderbesluit, maar een richtlijn. In november werkte de Commissie de consequenties van die uitspraak uit. De juristen van de Commissie concludeerden dat niet alleen in milieuzaken maar ook op andere beleidsterreinen waar het EG verdrag grote bevoegdheden geeft, strafbepalingen op Europees niveau alleen via een richtlijn kunnen worden geregeld.
Je kunt zeggen, dat verhoogt het democratisch gehalte. Kaderbesluiten worden in de beslotenheid van de raad van ministers vastgesteld. Maar sommige nationale parlementen proberen tenminste hun ministers aan een kort lijntje te houden. Richtlijnen krijgen zo in elk geval een gedegen behandeling in het openbaar.
Maar zo zien sommige Nederlandse strafrechtjuristen het niet. Zij schetsen een bedreigend beeld van ongeremde eurocraten die Nederlandse 'verworvenheden' als het softdrugsbeleid teniet gaan doen, met meerderheid van stemmen nog wel. Want dat is het echte verschil: een kaderbesluit komt er alleen als álle lidstaten instemmen. Zelfs de kleinste, Malta, kan het in principe in zijn eentje tegenhouden (de praktijk is natuurlijk anders).
Bij een richtlijn geldt de regel van de gekwalificeerde meerderheid van stemmen in de raad. Het verschil is gemaakt omdat kaderbesluiten klassieke nationale bevoegdheden, als, inderdaad, het strafrecht, betreffen.
Maar het arrest van het Hof beperkt het maken van strafsancties in richtlijnen tot beleidterreinen waar de lidstaten toch al grote bevoegdheden aan de EU overdroegen. Dat zijn er niet zoveel.
Bovendien zijn de lidstaten niet uitgeschakeld. Een gekwalificeerde meerderheid van stemmen in de raad betekent dat met 111 van de 321 stemmen (Nederland heeft er 13) iedere richtlijn kan worden geblokkeerd. Weinig reden tot zorg dus (lees ook de gisteren geposte blog over dit onderwerp).