door
Paul de Hen
8 nov 2007
Een van de aardigste trekken van de Europese Unie is in opspraak: het recht van vrije vestiging voor EU-burgers. Eerst in het Verenigd Koninkrijk en daarna in Italië maken media en politici grote ophef over daar wonende burgers van andere EU-lidstaten die ter plaatse ernstige misdrijven plegen en vervolgens niet naar hun land van herkomst kunnen worden teruggestuurd.
De regering van Romano Prodi, de Italiaanse premier vaardigde na een geruchtmakende moord waarvan een Roemeen wordt verdacht ferm een decreet uit op grond waarvan ongewenst geachte EU-burgers - in feite gaat het vrijwel alleen om Roemenen - met spoed kunnen worden weggestuurd.
Opmerkelijk, want Prodi was voorzitter van de Europese Commissie en een in zijn tijd vernieuwde Europese richtlijn zou dat uitzetten verbieden.
Armlastigheid
Maar het is niet zo dat misdadige EU-burgers door een andere lidstaat nooit meer naar hun land van herkomst kunnen worden teruggestuurd. Wel juist is, dat de voorwaarden scherp zijn.
De richtlijn – dat is een Europese wet die verplicht in een nationale wet moet worden omgezet – waar het om gaat is richtlijn2004/38, nu ruim drie jaar oud. Zij verving oudere wetgeving van dezelfde strekking. Alle lidstaten stemden indertijd na uitvoerige discussie in met het voorstel.
Er geldt geen volstrekt onbeperkte vrijheid van vestiging. Migreren om gemakkelijk een uitkering te kunnen claimen of gratis een medische behandeling te ondergaan is uitgesloten. Maar dat zijn geen misdrijven en wie eenmaal langdurig in een andere lidstaat woont kan niet langer vanwege armlastigheid of als gezondheidsrisico worden weggestuurd.
Gedrag
Dan blijft er nog een andere reden voor verwijdering: het gedrag van de betrokkene. De richtlijn eist: ‘Het gedrag moet een actuele, werkelijke en voldoende ernstige bedreiging voor een fundamenteel belang van de samenleving vormen. Motiveringen die los staan van het individuele geval of die verband houden met algemene preventieve redenen mogen niet worden aangevoerd.’
Een veroordeling wegens een misdrijf is op zichzelf niet voldoende, dat staat zelfs expliciet in de richtlijn. Wegsturen als bijkomende straf of in plaats van een veroordeling is ook verboden. Net als het wegsturen van mensen die tot een bepaalde groep behoren, zeg, alle Roemenen.
Alleen het persoonlijke gedrag van de uit te wijzen EU-burger mag tellen. Een eenmaal langdurig gevestigde EU-burger kan door zijn gastland vrijwel alleen worden weggestuurd vanwege heel ernstige zaken gaan, ‘dwingende redenen van openbare veiligheid’.
'Veelvuldig overlast
De vraag die nu aan de orde is, betreft de afbakening van die motivering. De Italiaanse regering zoekt met haar decreet de grenzen op. Minder bekend is, dat ook de Nederlandse regering daarmee bezig is. Op 13 augustus dit jaar schreef PvdA-staatssecretaris Nebahat Albayrak van Justitie aan de Tweede Kamer over een proef in de politieregio’s Haaglanden en Rotterdam-Rijnmond met het verwijderen van EU-burgers uit te zetten die ‘frequent en veelvuldig overlast’ veroorzaken en ‘bij herhaling’ geweldsmisdrijven plegen.
‘De cumulatie van misdrijven en overlast kan worden beschouwd als een actuele (gelet op de recidive) voldoende ernstige bedreiging voor een fundamenteel belang van de samenleving (gevoel van veiligheid)’, aldus de staatssecretaris.
Allicht dat daar proefprocessen uit voort zullen komen, die uiteindelijk belanden bij het Hof van Justitie in Luxemburg, de hoogste rechter als het gaat om Europese wetgeving.