Ook Holleeder heeft recht op gezellig Kerstdiner

Het 'proces van de eeuw’ is voorlopig afgerond. Er bestaan nog drie instanties die naar deze zaak moeten of kunnen kijken: het Gerechtshof in hoger beroep, de Hoge Raad in cassatie en het Europese Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM).

Willem Frederik Holleeder wordt beschouwd als een belangrijk figuur binnen de Nederlandse georganiseerde misdaad. Is dit het proces van de eeuw? Natuurlijk niet, deze eeuw is pas begonnen.
 
De Nederlandse georganiseerde misdaad bestaat echt. En het heeft ook een extreem gewelddadig karakter. Ook toont deze vorm van misdaad een diepe verbondenheid met de bovenwereld. Dat is niet onlogisch: de misdadigers willen via illegale zaken geld verdienen en dat geld moet naar de bovenwereld.

Onder vuur
De Nederlandse georganiseerde misdaad, zoals in alle andere landen, was en is buitengewoon gewelddadig. Daarmee  vormen ze een soort eigen rechtsorde waarbij men letterlijk een dodelijk oordeel over elkaar velt . En dat vonnis is onmiddellijk executeerbaar. Dat hebben wij de afgelopen jaren al te vaak in Amsterdam zien gebeuren.

Het proces tegen Holleeder begon ook letterlijk met een klap. De bunker, de zwaar bewaakte rechtbank in Amsterdam- Osdorp, werd al voordat de eerste zitting plaatshad, onder vuur genomen. De staat heeft de taak en de verplichting om zonder enige aarzeling de strijd aan te gaan met de georganiseerde misdaad. Deze vorm van misdaad tast immers de fundamenten van een democratische rechtsorde aan.

Waarheid
De strafrechtelijke waarheid houdt een beperkte benadering van de waarheid in. Er zijn verschillende soorten waarheden. En dat komt omdat er verschillende gezichtspunten zijn om één en dezelfde waarheid te benaderen.

Ook zijn er daardoor verschillende soorten procedures om die waarheid vast te stellen. De logische waarheden, de morele waarheden, de politieke waarheden, de rechtswetenschappelijke (bijvoorbeeld criminologische waarheden) en de strafrechtelijke waarheid zijn gebaseerd op verschillende gezichtspunten.

Daarom zijn er ook verschillende instanties om de waarheid vast te stellen. De strafrechtelijke waarheid geeft vaak een beperk zicht op de totale waarheid. De aan de verdachte ten laste gelegde feiten vormen de basis voor de waarheidsvinding. Daarin wordt een deel van de gebeurtenissen aan de verdachte ten laste gelegd, wat door justitie kan worden bewezen.

Beschaving
Nogmaals, de strafrechtelijke waarheid is zeer beperkt. En dat moet ook via de reeds bestaande procedures worden vastgesteld. Soms druist dit in tegen onze morele, politieke danwel wetenschappelijke gevoelens en opvattingen. Vanuit het criminologische gezichtspunt staat het bijna vast dat Holleeder deel uitmaakte van een criminele organisatie.

Deze vaststelling is echter niet strafrechtelijk van aard. En omdat dit niet op een strafrechtelijk oordeel is gebaseerd, is het vrijblijvend van aard. Daarom wordt daar geen sanctie aan gekoppeld.

Dit is de kern van onze beschaving. In de Middeleeuwen beschouwde men de getuigenis van de verdachte als de koningin van alle bewijsmiddelen. Daarvoor was men ook bereid de verdachte te martelen. Sinds de Verlichting vinden we dat de verdachte niet moet worden gemarteld en dat de overheid op een zelfstandige wijze bewijs moet verzamelen tegen een verdachte.

Machtsmisbruik
Om machtsmisbruik door de overheid te voorkomen, hebben we een aantal rechtsbeginselen geïntroduceerd volgens welke de strafrechtelijke waarheid moet worden vastgesteld.

Bovendien hopen wij hierdoor in staat te zijn om op basis van de waarheid en niets dan de waarheid een verdachte te veroordelen. Niemand van ons wil dat er een onschuldige wordt veroordeeld. Vanuit het criminologische standpunt bezien is Willem Holleeder allesbehalve een onschuldige burger. Is dat genoeg om iemand strafrechtelijk te veroordelen?

Nee, onze beschaving laat dit niet toe. Dit is alleen toegestaan wanneer een onafhankelijke en onpartijdige rechter via een eerlijk proces tot de schuldverklaring komt.
 
Kerstdiner
De rechtbank heeft intussen Willem Holleeder veroordeeld tot een gevangenisstraf van negen jaar. De rechtbank acht het te hebben bewezen dat Holleeder de vastgoedhandelaren Willem Endstra, Kees Houtman en Rolf Friedländer heeft afgeperst.

Overigens komt Endstra in het vonnis naar voren als een zakenman die wel connecties had met de criminele personen. Hij wordt ook enigszins neergezet als de bank van de onderwereld.  Dus, ook Endstra is allesbehalve een onschuldige burger. Maar waarop is deze veroordeling gebaseerd? Op de verklaringen van een anonieme, bedreigde getuige?

Nee. Het is voornamelijk gebaseerd op een dode getuige. Had Endstra een getuigenis afgelegd? Deze vraag is cruciaal. Deze vraag is voor de strafrechtspleging zelfs belangrijker dan het lot van Holleeder.

Morgen is Eerste Kerstdag, en het is daarom ongepast om het dan nog over misdadigers en misdadige verklaringen te hebben. Uw Kerstdiner wil ik niet verpesten. Bovendien heeft Willem Frederik Holleeder ook recht op een veilig en gezellig Kerstdiner. Holleeder moet tot woensdag wachten.

Afshin Ellian