door
Administrator
29 aug 2007
De Turkse ‘seculiere’ elite en het leger zijn geen lieverdjes, maar het is wel zeer de vraag of de Europese buren blij moeten zijn met de nieuwe islamitische president Abdullah Gül. De (voormalige?) islamisten hebben nu alle politieke macht in handen
Syp Wynia
Turkije heeft voor het eerst in het 84-jarig bestaan van de huidige republiek een islamist als president, ook al zegt hij dan zelf het fundamentalisme te hebben afgezworen. Feit is dat Abdullah Gül net als zijn partijleider, premier Recep Tayyip Erdogan, politiek is opgegroeid onder de vleugels van de fundamentalist Necmettin Erbakan, die ook oprichter is van de fundamentalistische Milli Görüs-beweging.
Pas zes jaar geleden maakten Gül en Erdogan zich los van Erbakan en richtten zij de succesvol gebleken AK-partij op. En nu hebben ze niet alleen een meerderheid in het parlement en het premierschap, maar ook het presidentschap in handen.
Op de langere termijn bekeken is de overwinning van Gül een geweldige opsteker voor die Turken, die het nooit hebben kunnen verkroppen dat de staat boven de islam staat, in plaats van andersom. Het concept van de seculiere staat zoals oprichter Kemal Atatürk dat voor ogen stond is een autoritair staatsregime, gericht op het beheersen van de islam. Het was tevens een oriëntatie op Europa.
Het paradoxale van Erdogan en Gül is, dat zij - net als eerder de ‘seculieren’- ijveren voor aansluiting bij de Europese Unie. Maar het heeft er alle schijn van dat zij vooral ook in Europa geïnteresseerd zijn omdat de EU de dominante positie van het ‘seculiere’ Turkse leger afwijst. Wat bepaald niet geruststellend is, is dat Erdogan en Gül bij tegenslag bij onderhandelingen tot de Europese Unie de EU steeds hoonden als ‘een christelijke club’ en zich bijvoorbeeld bij de Deense cartooncrisis in het kamp van autoritaire, islamitische Arabische landen schaarde.
Turkije is een verscheurd land. De militaire en seculiere elite waren de baas en als baas waren ze vaak geen lieverdjes. Het lijkt er op dat de - ook door geboorte - in aantal snel groeiende islamitisch georiënteerden het roer nu stevig in handen krijgen.
De geschiedenis moet uitwijzen of dat een vooruitgang is, maar reden tot juichen is er vooralsnog niet. Ook niet voor burgers van de lidstaten van de Europese Unie, zoals Nederland, die er rekening mee moeten houden dat ze te maken kunnen krijgen met een nieuwe, grote Europese lidstaat die geleid wordt door politici die het belang van de islam boven alles stellen.