door
Administrator
13 sep 2007
Met plechtige afspraken en gedragscodes probeerden VVD'ers de interne meningsverschillen te zwaluwstaarten, maar echt gladjes verliep dat niet
Eric Vrijsen
De nummer twee van de partij Rita Verdonk begaf zich telkens op het randje van het toelaatbare.
Ze beloofde geen openlijke kritiek meer te uiten op de politieke koers van haar rivaal, VVD-leider Mark Rutte. Ze zou zich alleen nog uitspraken veroorloven over haar nieuwe specialisme, het onderwijsbeleid.
Knagen
Maar in feite deed ze deze week toch weer wat ze niet laten kan: knagen aan de positie van Rutte.
In Utrecht hield Verdonk een speech waarin ze zei dat de VVD onzichtbaar is in het vreemdelingendebat en dat Geert Wilders er met de bal vandoor gaat.
‘En daar moeten we wat aan doen,’ aldus Verdonk.
Rutte belt Rita
Zo bracht ze Rutte in een lastige positie. Van nature reageert hij laconiek op Verdonks oprispingen. Hij belt haar op: ‘Rita, waarom doe je mij dit aan?’
Maar hij durft haar niet te sommeren. Pas toen de kamerfractie van Rutte eiste dat hij discipline afdwong, trad hij krachtig op.
Zo bleef de VVD-fractie het toneel van omgekeerd leiderschap: de volgelingen oefenden druk uit op de roerganger om zich te manifesteren.
Omdat de fractie dat van hem eiste, zette Rutte in juni Verdonk onder druk: ‘Luisteren of ophoepelen.’ Daarop volgde een tafereel dat inmiddels ‘de operettescène’ is gaan heten. Rutte en Verdonk poseerden gedwee voor de camera’s om zogenaamd te bewijzen dat ze de onderlinge strijd staakten.
Riskeert
Nu hekelde Verdonk opnieuw de politieke lijn van Rutte. Wat kon hij doen? In principe moest hij haar uit de fractie gooien, ook al riskeert hij een vernietigende richtingenstrijd in de partij. Want Verdonk sprak strikt genomen niet in het openbaar. Zij hield haar toespraak op een besloten bijeenkomst. Bovendien konden haar woorden ook zo worden uitgelegd dat ze alleen maar herhaalde wat elke VVD’er vindt, namelijk dat de partij in de campagne van vorig jaar op het vreemdelingenvraagstuk had moeten blijven hameren.
Aanvankelijk besloot Rutte niet te reageren op haar aanval. Daarmee demonstreerde hij weer hoe zwak hij er voor stond. Maar vanmiddag kwam de VVD-fractie in crisisvergadering bijeen en voltrok zich de uitdrijving. Rutte zet zijn tegenspeler Verdonk uit de fractie.
Tien zetels
Uiteindelijk is Rutte toch een leider met ballen gebleken. Hij kon niet anders. Hij moest de erosie van de VVD een halt toeroepen. De vraag is nu hoe Rita Verdonk verdergaat en of zij enkele medestanders uit de fractie meeneemt naar een nieuwe partij. Bij de verkiezingen was zij goed voor 600.000 voorkeursstemmen, goed voor bijna tien zetels.