door
Administrator
17 sep 2007
Als Rita Verdonk vandaag een eigen éénvrouwsfractie in de Tweede Kamer begint, betekent dat een nieuwe verbrokkeling van de rechterflank van de politiek. Maar die verbrokkeling is niet uitsluitend het domein van rechts. De drie hoofdstromen in de Nederlandse politiek zijn al lang hun vaste vertrouwen bij het publiek aan het verliezen
Syp Wynia
Tot veertig jaar geleden kregen de PvdA, de VVD en de partijen die later in het CDA opgingen nog bijna 90 procent van de stemmen van de kiezers. In 2002, bij de verkiezingen waarbij de Lijst Pim Fortuyn de tweede partij van het land werd, was dat aandeel al gezakt naar 60 procent. De opgetelde laagste scores van CDA, PvdA en VVD over de laatste tien jaar geven aan dat hun gezamenlijke vaste aanhang nog niet de helft van het kiezersvolk omvat.
Crisis
Zo bezien is de crisis in de VVD en de afsplitsing van Rita Verdonk weliswaar in de eerste plaats een probleem van de VVD, maar tevens de verbeelding van een probleem van alledrie de grote centrumpartijen. Alledrie proberen ze al jaren grote happen uit het electorale midden te pakken, maar missen daarbij herkenbaarheid en richting.
Zo werd het CDA, altijd de grootste, in de jaren negentig plotsklaps de derde partij om in het kielzog van Pim Fortuyn als ‘het redelijk alternatief’ te herstellen in 2002. Maar inmiddels heeft het CDA in het kabinet de draai van rechts naar links gemaakt en nu staat de geloofwaardigheid op het spel. De PvdA kelderde in 2002, herrees in 2003, maar wordt sinds vorig jaar aangevreten door de SP en wordt nu geteisterd door slechte peilingen en een interne roep om linksaf te slaan.
Bolkestein
De VVD was van de drie ‘groten’ verreweg de kleinste, maar werd in de jaren zeventig onder leiding van Hans Wiegel voor het eerst een brede volkspartij, die met kritiek op linkse stokpaardjes ook de gewone man aansprak. VVD-leider Frits Bolkestein zette de breed gedragen kritiek op immigratie en Europa op de kaart en werd daarvoor beloond. Maar sinds acht jaar heeft de VVD het initiatief op centrum-rechts verloren en de VVD is sindsdien weer een betrekkelijk kleine, wat zelfingenomen, bestuurlijk ingestelde, ietwat links-liberale partij. In die partij was Geert Wilders niet meer welkom. De uitstoting van Rita Verdonk verloopt volgens het zelfde mechanisme.
Als Verdonk zich op eigen kracht kan profileren eet ze wellicht kiezers van VVD en CDA als ook van Geert Wilders’ PVV. Als het haar niet lukt, wat heel wel denkbaar is, is Verdonk gewoon de zoveelste illustratie van de vlucht uit de grote middenpartijen.