door
Remko Nods
30 okt 2008
Heeft Ben Bernanke bijna al zijn kruit verschoten?
Renteverlaging in de Verenigde Staten is nodig om deflatiedreiging af te wenden. Maar wat te doen als de Amerikaanse centrale bank zijn kruit heeft verschoten?
Onder centrale bankiers geldt de regel dat de beste
renteverlaging er een is, die voor de financiële markten volstrekt onverwacht
komt.
In dat opzicht is de renteverlaging die Federal
Reserve-president Ben Bernanke gisteren doorvoerde verre van ideaal. Bernankes
daad werd door de markten zelfs min of meer afgedwongen.
Impuls
Anders dan de Europese Centrale Bank, die uitsluitend
de inflatie moet beteugelen, is de Fed statutair verplicht om ook de economie
een impuls te geven wanneer dat nodig is.
En die is hard nodig. De Amerikaanse economie stevent
op een hevige recessie af. Obligatiebeleggers uit de hele wereld lenen
momenteel de Amerikaanse staat geld uit voor de korte termijn, zonder daar een
rentevergoeding voor te eisen. Kennelijk zien ze geen inflatiegevaar meer –
eerder het omgekeerde: deflatie, ofwel prijsdalingen.
Dat vooruitzicht is angstaanjagend. Bij deflatie
groeien de schulden waarmee Amerikaanse consumenten overladen zijn en dreigen
zij failliet te gaan.
Kruit verschoten
Bernanke verlaagde de rente met een half procentpunt
tot 1 procent. Helemaal zonder gevaar is de actie niet. Op een niveau van 1
procent heeft hij bijna al zijn kruit verschoten. In de jaren negentig heeft
Japan de rente op 0 gesteld om hardnekkige deflatie en economische stagnatie te
bestrijden. Dat hielp nauwelijks.
Lager dan 0 procent kan een centrale bankier niet
gaan. Als op het huidige lage rentepeil banken nog niet in staat blijken om
consumenten en bedrijven kredieten te verstrekken, zal Bernanke zeer onorthodoxe
maatregelen moeten nemen.
Dollars
Hij kan zelf bedrijven krediet gaan verschaffen – in
feite doet hij dat al op beperkte schaal. En hij kan dollars bijdrukken en die
door helikopters over het land laten uitstrooien om de consumentenbestedingen
aan te jagen en de dreigende deflatie te bestrijden.
Zolang de Amerikaanse dollar nog ’s werelds
belangrijkste reservevaluta is, kan Bernanke zich zulke extreme maatregelen tot
op zekere hoogte nog veroorloven ook. Die zijn zelfs te prefereren boven
deflatie.