door
Sturm und Drang
23 okt 2008
Ongelukkig worden we niet
Het valt bijna niet te geloven, maar het is echt zo: er staat een recessie voor de deur en de hele wereld is in paniek. Internationaal worden spoedoverleggen belegd over hoe de recessie in te dammen is, nationaal wordt er nog meer geld bijgeleend en weggesmeten aan anti-conjecturele maatregelen en het individu ziet zichzelf al werkeloos op straat zitten en houdt de hand op de knip.
Natuurlijk is het logisch dat het politici dun door de broek giert bij een recessie, want dan worden ze niet herkozen. En economische beleidsadviseurs lijken niet langer te accepteren dat een recessie er gewoon bij hoort, maar zien economische dynamiek als een eeuwige weg omhoog.
Goed, dan wordt de recessie diep – maar we hebben ook erg lang geen echte gehad. De grote troost voor u: ongelukkiger zult u er waarschijnlijk niet van worden.
Topinkomen
Het is een van de grootste misvattingen in het mensenleven: het idee dat meer geld tot meer geluk leidt. Natuurlijk zeggen mensen wel: 'Geld maakt niet gelukkig', maar intussen denkt toch iedereen wat anders.
Als je mensen bijvoorbeeld vraagt wie er gelukkiger is, iemand met een topinkomen of iemand met een benedenmodaal inkomen, kiest een overgrote meerderheid toch voor de eerste. Is ook niet onlogisch.
Er zijn ook studies die laten zien dat meer geld wel tot meer geluk leidt, maar dat kwam altijd door de vraagstelling. Er werd eerst gevraagd: ‘wat is je inkomen?’ en daarna: ‘hoe gelukkig ben je in het algemeen?’
Dates
Door de eerste vraag gaan mensen over hun inkomen nadenken, dat vergelijken met anderen en laten daardoor hun geluksscore bepalen. Dat is hetzelfde als wanneer je studenten vraagt: ‘hoeveel dates heb je in de laatste maand gehad?’ en ‘hoe gelukkig ben je in het algemeen?’
Ook dan zijn meer dates gerelateerd aan meer geluk. Terwijl als je die vragen in omgedraaide volgorde zet, ze niets meer met elkaar te maken hebben. Een focusing illusie, noemt de Amerikaanse psycholoog Kahneman dit.
Gewend
Ook als je de stemming van mensen meet, kom je op hetzelfde gegeven uit. Een hoger inkomen leidt niet tot een betere stemming, of minder negatieve stemmingen.
Het enige effect van meer geld is tijdelijk: je voelt je een poosje beter en daarna raak je snel aan de nieuwe situatie gewend.
Natuurlijk zijn er wel wat verschillen tussen mensen die erg weinig verdienen en erg veel, maar die zijn niet zo groot als je zou verwachten. Omgekeerd is het zelfs zo dat meer geld gerelateerd is aan meer gevoelens van angst, vijandigheid en stress.
Ondergrens
Als je eenmaal over een bepaalde ondergrens bent, doet verdere stijging van inkomen er nauwelijks toe. Die grens – helaas in gemiddelde aangegeven – ligt ongeveer bij zo´n 12.000 dollar BNP per hoofd van de bevolking, vergelijkbaar met een land als Roemenië. Zolang we daarboven blijven zitten we qua geluk in ieder geval goed.
Hoe dit komt? Mensen die meer geld verdienen, besteden meer tijd aan dingen die hen niet gelukkiger maken, zoals steeds duurdere en nieuwere spulletjes kopen, overwerken en vooral: meer tijd kwijt aan woon-werkverkeer.
Dat terwijl ander onderzoek uitwijst dat ontspanning en sociale contacten onderhouden juist wel gelukkiger maken. Geen angst voor de recessie dus; wie weet worden we er gewoon gelukkiger van.