Bernie Madoff (foto: screenshot Telegraph.co.uk)
Na de nieuwe megafraude is het echt tijd voor een groots mea culpa van topbankiers
De fraude van (waarschijnlijk) 50 miljard dollar op Wall Street is buiten alle proporties. Begin dit jaar raakten de beurzen nog in paniek toen de Franse handelaar Jérôme Kerviel 5 miljard euro had verspeeld bij Société Générale. Nu, murw gebeukt door miljardenverliezen halen de beurzen hun schouders op.
Bernard Madoff (70), voormalig topman van de Amerikaanse aandelenbeurs Nasdaq, wist miljarden aan te trekken van gerenommeerde banken als Fortis en Santander. Zijn investeringsfonds leverde rendementen op van 10 procent.
Het bleek een piramidespel, waarbij de inleg van nieuwe investeerders werd uitbetaald als rendement aan oudere investeerders. Zolang er telkens nieuwe investeerders komen, werkt dat. De kredietcrisis zette het spel stil.
Deuk
Deze fraude is de zoveelste deuk in het imago van bankiers. Niemand had zin om eens goed in de boeken van Madoff te kijken. Het is lachwekkend en ongeloofwaardig dat bankiers in Europa en Nederland nog altijd alle schuld voor deze crisis van zich af schuiven en wijzen naar Amerika.
Angelique Kemna, voormalig topmanager van ING, zei het gisteravond bij de Den Uyl-lezing onomwonden: 'Ik erger me aan bankiers die de schuld leggen bij Amerikaanse zakenbanken. We zagen het allemaal onder onze ogen gebeuren. Ik sta me hier schuldig te voelen.' Kemna was verantwoordelijk voor 170 miljard euro aan beleggingsgelden bij ING.
Kemna staat alleen. Rabobanktopman Bert Heemskerk bijvoorbeeld doet zelfs alsof hij een beter soort bankier is: ‘Wij bij de Rabo zeggen altijd: genoeg is genoeg.' Hij verzwijgt voor het gemak dat de Rabobank met de Opmaathypotheek een woerkerpolis van jewelste heeft verkocht. Hij verzwijgt voor het gemak dat hij vermoedelijk onwetende klanten ingewikkelde kredietverzekeringen heeft verkocht.
Verantwoordelijkheid
Nick Leeson, de handelaar die in 1995 de Britse bank Barings met fraude het failissement inhielp, kan niet geloven dat Jérôme Kerviel nog vrij rond loopt. Dat Kerviel geen blaam treft, vindt hij onzin. Ja, Société Générale heeft zitten slapen, net als Barings bij hem. Maar er is nog zoiets als eigen verantwoordelijkheid, zegt Leeson terecht.
In de Angelsaksische landen worden dit soort fraudeurs in elk geval harder gestraft. Wie gelooft in markten, kan niet anders. Het Europese continent is sneller bereid Kerviel te zien als slachtoffer van een systeem.
Maar als de fraudeur niet meer voor de fraude verantwoordelijk is, wie dan wel? Zo is het ook bij de bankiers. Zij leenden te veel, te makkelijk, te gretig geld uit. Ze zaten te slapen. Ze logen gewone mensen voor. Hen treft wel degelijk blaam. Kom op bankier, wees een vent en zeg sorry.