door
Blog uit Brussel
13 aug 2008
Ineens drukte in Brussel, vanwege de (kortstondige) oorlog die is uitgebarsten aan de uiterste rand van Europa tussen Georgië en Rusland. Midden in Europese vakantietijd.
Dinsdag onderbraken de permanente vertegenwoordigers van de lidstaten hun vakanties voor een bijzondere vergadering. Deze woensdag kwamen op drie na alle ministers van Buitenlandse Zaken van de EU-lidstaten bijeen. Alleen Nederland, Italië en Ierland stuurden een onderminister – voor Nederland Europaminister Frans Timmermans (PvdA), die dat vast graag op zich nam. En zowaar, zij kwamen tot een gezamenlijke verklaring.
Verdeeld
Het hoort bij de goede toon om vrijwel altijd als er sprake moet zijn van buitenland beleid van de Europese Unie te constateren dat zij weer verdeeld is. Zo niet hopeloos verdeeld. Zo is het ook nu weer rond het conflict tussen Georgië en Rusland.
De Franse minister van Buitenlandse Zaken Bernard Kouchner als tijdelijk EU-voorzitter met – zoals de Franse krant Le Monde schreef – in zijn bagage de Finse minister Alexander Stubb (Finland is momenteel voorzitter van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa, OVSE) pendelde ijverig tussen Moskou en de Georgische hoofdstad Tbilisi. De Franse president Nicolas Sarkozy rondde de gesprekken namens de EU af. Maar tegelijkertijd bereidden de presidenten van de EU-leden Polen, Litouwen, Estland en Letland (de laatste drie zijn ex-Sovjet-republieken) en president Joesjenko van Oekraïne, een solidariteitsbezoek aan Georgië voor. Dinsdagavond had dat plaats.
Bildt
De Zweedse minister Carl Bildt, die optreedt omdat Zweden tijdelijk voorzitter is van de raad van Europa, vertoonde zich ook in het gebied.
Dat is wat veel ‘Europese’ bemoeienis. Maar verdeeld of niet, die verklaring is er. Bedoeld, zoals Timmermans zei, om ‘de brand te blussen’. De brandpreventie komt later aan de orde.
Geldwapen
De verklaring neemt het akkoord over dat zowel Rusland als Georgië dankzij de Franse inspanningen tekenden. Zij voegt daar onder meer aan toe dat een duurzame oplossing gebaseerd moet zijn op ‘de principes van onafhankelijkheid, soevereiniteit en territoriale integriteit erkend door het internationaal recht en de resoluties van de Veiligheidsraad’. De EU zet bovendien haar machtigste wapen in: geld. Humanitaire hulp.
Daarmee is misschien de brand geblust, maar zoals Kouchner na afloop van de besprekingen zei, ‘wij willen niet nog een ‘bevroren conflict’. Er moet dus aan een definitieve oplossing gewerkt worden. Op 5 en 6 september komen de ministers volgens een al bestaande afspraak bijeen in de Franse stad Avignon voor hun halfjaarlijkse ‘informele’ overleg. Dan zal het wel hard tegen hard gaan over wat er na het blussen komt, de brandpreventie. Op de agenda staan dan de relaties EU-Rusland en EU-Georgië.
Grensaanpassingen
Zeker is dat de lidstaten verdeeld zullen zijn. Bewindslieden als Timmermans verwijten beide oorlogvoerders, ook Georgië, excessief geweld. Timmermans zegt ‘het is niet aanvaardbaar dat grenzen met geweld worden gewijzigd.’ Dat sluit dus niet uit, dat ze in diplomatiek overleg worden aangepast. Grensaanpassing ten behoeve van de delen van Georgië die liever bij Rusland zouden willen horen is een van de achtergronden van de oorlog.
De EU, die de afscheiding van Kosovo van Servië steunt, kan ook moeilijk een ander standpunt innemen. Verwacht mag worden dat de meest geharnaste vrienden ven Georgië dat in dit geval toch wat anders zien. Van de Fransen wordt nog heel wat verwacht.