door
Afshin Ellian
9 okt 2009
De Oranjes moeten beter worden beschermd
Niet elke kritiek op het functioneren van de monarchie wordt ingegeven door republikeins sentiment. Je hoeft geen republikein te zijn om kritiek te hebben op het functioneren van monarchie in Nederland.
Kritiek is juist van wezenlijk belang voor een goed functionerende monarchie in tijden van massacommunicatie.
Uit onderzoek van TNS NIPO is gebleken dat de sympathie voor Oranjes erodeert. Bij 37 procent van de Nederlanders neemt de sympathie voor het koningshuis af.
Incidenten
Er zijn te veel incidenten: de belasting-ontwijkende prinses, de affaire rond de vakantievilla van prins Willem-Alexander en prinses Máxima in Mozambique en ten slotte de salarisverhoging van de Oranjes.
De helft van de ondervraagden wil zelfs dat Balkenende de prins en prinses vraagt om te stoppen met het bouwproject in Mozambique. En wat de salarisverhoging betreft, vindt 72 procent dat koningin Beatrix zelf had moet voorstellen om het te laten bevriezen.
Premier Jan Peter Balkenende had het Koningshuis beter moeten beschermen. Hij had ze al eerder moeten vragen om geen vakantiehuisjes te bouwen in Mozambique en de koninklijke salarissen tenminste voor dit jaar niet laten groeien.
Bang
Maar dat doet Balkenende niet. Waarom niet? Is hij bang voor het Koningshuis? Of heeft Balkenende weinig gevoel voor maatschappelijke verhoudingen?
Deze handelwijze van Balkenende is zeer schadelijk voor de monarchie. Omdat de monarchie nooit onderwerp van politiek debat mag worden. De monarchie werkt alleen als het Koningshuis buiten elke controversiële politieke discussie blijft.
PvdA, SP en PVV pleitten gisteren voor bezuinigingen op het Koninklijk Huis. Regeringsprtij PvdA vindt dat de Oranjes zelf moeten opdraaien voor de kosten van privévluchten.
Privé
Inderdaad, dat is heel normaal: de Oranjes worden royaal betaald en ze kunnen dus zelf opdraaien voor hun vakantie. Volgens PvdA-Tweede Kamerlid Anja Timmer moet wat privé is, ook privaat worden gefinancierd.
Dit alles klinkt erg plausibel. Waarom begrijpen Willem-Alexander en Beatrix dit soort gevoelens niet? We leven niet in de negentiende eeuw. Ook leven we niet meer in de jaren dertig of veertig van de vorige eeuw.
Sentimenten
De moderne monarchie is niet geschikt voor hobbyistische luxe activiteiten zoals de monarchen dat vroeger gewend waren. Toch begrijpen ze dit niet. Omdat ze ver verwijderd zijn van het volk en de sentimenten die bij het volk leven.
De Oranjes moeten proberen om een beetje in contact te komen met de mensen van deze tijd. De Koninklijke hoogheden hoeven van mij echt niet alle kroegen van Nederland te gaan bezoeken om te zien en te voelen hoe het volk leeft en denkt.
Maar ze moeten tenminste met mensen contacten willen hebben, die met beide benen in deze samenlevingen staan. Die mensen moeten Willem-Alexander van advies gaan voorzien.
Toekomst
De monarchie is geen noodzakelijk component van een democratisch constitutioneel bestel. Dit beseffen de burgers, maar de monarchen niet. Wie de monarchie wil behouden, moet durven te praten over de toekomst van monarchie in Nederland.
Er zijn allerlei moderne concepten van monarchie beschikbaar waardoor ook meer ruimte zou ontstaan voor het privéleven van het Koningshuis.
Dit is geen republikeins geklets, maar een analyse van de werkelijkheid zoals die zich nu voordoet.