Benaïd Nakach kwam vrijdag uit de tbs-kliniek
Het is hoogst onverantwoordelijk dat de rechtbank Breda de 65-jarige tbs’er Benaïd Nakach (65) afgelopen vrijdag zonder enige voorbereiding na vijftien jaar op stel en sprong heeft vrijgelaten.
Het zal niet de eerste keer zijn dat een tbs’er na ontslag opnieuw een misdrijf pleegt. Niemand zit te wachten op een tikkende tijdbom, zou je zeggen.
Fout
Op het eerste gezicht is de Marokkaan Nakach het slachtoffer van een gerechtelijke dwaling. Het zal je maar gebeuren dat je na een uit de hand gelopen echtelijke ruzie tbs aan je broek krijgt, terwijl je mogelijk geen stoornis hebt.
Anders dan in diverse media beweerd heeft Nakach overigens niet 15 jaar in een tbs-kliniek gezeten, maar bijna 12,5 jaar: zijn tbs begon op 1 oktober 1996, aldus het vonnis. Tellen is ook een vak!
Wegens poging tot doodslag op zijn echtgenote in februari 1994 – hij sloeg haar met de platte kant van een hakbijltje op haar hoofd – kreeg Nakach op 10 oktober 1994 een jaar gevangenis plus tbs.
Stoornis
Volgens het Pieter Baan Centrum – het observatie-instituut van het ministerie van Justitie – had hij een ‘ernstige, gecombineerde paranoïde en narcistische persoonlijkheidsstoornis’. Een jaar later bleef dat vonnis in hoger beroep overeind, al veegde psycholoog Andreas Eppink in zijn contra-expertise de vloer aan met het PBC-rapport. Volgens Eppink was er geen sprake van een dergelijke stoornis.
Paranoïde
Omdat Nakach elke behandeling weigerde, werd zijn tbs keer op keer verlengd en zat hij achtereenvolgens in Veldzicht (Balkbrug), de Kijvelanden (Poortugal) en laatstelijk de Pompekliniek (Nijmegen). In 2003 kon ook de Amsterdamse hoogleraar transculturele en internationale psychiatrie Joop de Jong geen enkele stoornis vinden. Wel was Nakach dwingerig en had hij paranoïde gedachten.
Als klap op de vuurpijl stelde ook het Pieter Baan Centrum onlangs na een nieuw onderzoek vast dat Nakach geen persoonlijkheidsstoornis heeft. Daarop vroeg de officier van justitie begin maart om beëindiging van de tbs.
Gevaarlijk
Tot zover is het al behoorlijk bizar, maar het kan nog gekker. Op de achtergrond woedt een verontrustend verschil van inzicht tussen ‘witte jassen’. Volgens de gedragsdeskundigen van de Pompekliniek heeft Nakach namelijk wel degelijk een ‘waanstoornis en narcistische persoonlijkheidsstoornis met paranoïde trekken’.
Zij adviseerden voortzetting van de tbs, omdat hij nog steeds gevaarlijk is. Zeker als hij weer gaat drinken. ‘De kans is groot dat hij terugvalt in het gebruik van alcohol en dat dit, in samenhang met zijn stoornis, zal leiden tot een nieuw delict’.
Volgens het recente PBC-rapport bestaan er geen aanwijzingen voor ‘afhankelijkheid van alcohol’. Nee, dat verbaast mij niets: de man heeft 15 jaar vastgezeten! De bewoners van de Pompekliniek hebben niet de beschikking over een bierpomp en Nakach is al die jaren geen enkele keer op verlof geweest.
Anders dan de psycholoog waarschuwt de psychiater van het PBC voor plotselinge beëindiging van de tbs en adviseert verlenging van tbs met 1 jaar om Nakach op een forensisch psychiatrische afdeling van een psychiatrisch ziekenhuis te laten resocialiseren.
Gedrag
Dat lijkt een verstandig voorstel, maar de rechtbank vindt het niet aan de orde. ‘Nu ervan moet worden uitgegaan dat een persoonlijkheidsstoornis zonder behandeling niet kan verdwijnen en vaststaat dat gedurende de gehele tbs-periode geen behandeling heeft plaatsgevonden, moet naar het oordeel van de rechtbank worden geconcludeerd dat er ook ten tijde van het delict geen persoonlijkheidsstoornis is geweest’.
Hier wreekt zich het feit dat de rechters in navolging van de officier van justitie ongestraft een witte jas over hun toga aantrekken. Een jurist is geen gedragsdeskundige.
De Rotterdamse hoogleraar forensische psychiatrie Hjalmar van Marle – voormalig geneesheer-directeur van het Pieter Baancentrum en van de Van Mesdagkliniek in Groningen - zet grote vraagtekens bij de beslissing van de rechtbank Breda. ‘Gevaar moet het enige criterium zijn en niet de persoonlijkheidsstoornis. Dat is drijfzand.’
Stoornis
Iemand die lang in een tbs-kliniek zit kan ook zonder gesprekken met therapeuten leren van zijn omgeving, stelt Van Marle. ‘Sowieso verandert ruwweg na je 50ste je persoonlijkheid. Je vitaliteit neemt af, het is allemaal wat minder heftig. De eventuele stoornis verdwijnt, maar de karaktertrekken blijven zichtbaar. Je kunt vijftien jaar later onmogelijk vaststellen welke stoornis iemand had.’
Hoewel hij Nakach niet onderzocht heeft, vindt Van Marle het vreemd dat de rechtbank diens tbs niet voorwaardelijk heeft beëindigd. ‘Iemand zonder enige vorm van resocialisatie op straat zetten, is vragen om moeilijkheden.’
De advocaat van Nakach, Joe de Goeij, is blij met de beslissing van de rechtbank. ‘Wat moet mijn cliënt met de pampervisie van al die zogenaamde deskundigen! Hij zit er ook echt niet op te wachten om te worden begeleid door zo’n slapjanus van de reclassering. Het hele tbs-stelsel deugt niet. Wat kan hij nou leren van zo’n meid met een naveltruitje of jongen met lang haar en een spijkerbroek! Ik lach erom!'
Schadeclaim
De Goeij kondigt een forse schadeclaim aan. Zijn cliënt zei in De Volkskrant dat hij geen genoegen neemt met een aalmoes. Ik gun hem na al die jaren het beste, maar hij gaat in mijn ogen niet helemaal vrijuit. Door jarenlang nergens aan mee te werken, heeft Nakach elke behandeling gefrustreerd en zichzelf in de vingers gesneden. Belangrijker dan de hoogte van een schadevergoeding vind ik dat hij niet weer een delict pleegt.