door
Eric Vrijsen
14 apr 2009
De maandenlange vertragingstechnieken van PvdA sorteren effect
Bezwaren PvdA tegen JSF zijn niet militair, maar puur politiek. CDA dreigt zich te laten gijzelen
Het CDA staat op het punt door de knieën te gaan voor de weerstand van de PvdA tegen de JSF.
Fractievoorzitter Pieter van Geel (CDA) overlegt vandaag met zijn collega’s Mariëtte Hamer (PvdA) en Arie Slob (CU) over uitstel van de ‘wapenorder van de eeuw’.
Met de aanschaf van 85 Joint Strike Fighters (JSF) is ruim zes miljard euro gemoeid. CDA, PvdA en CU spraken af dat daartoe nog deze kabinetsperiode zou worden besloten. De PvdA-fractie levert een taai gevecht tegen deze beslissing.
Miljardenorders
Behalve de aankoop van de straaljager, gaat het in het JSF-dossier ook om de Nederlandse deelname aan het ontwikkelings- en productieproces. De Nederlandse industrie kan rekenen op miljardenorders. Daarom was toenmalig PvdA-leider en premier Wim Kok in 2002 groot voorstander van het JSF-project.
Stork en andere bedrijven uit de luchtvaartcluster hebben kapitalen geïnvesteerd om aan de vraag uit de Amerika te voldoen. Zij dragen een deel van hun opbrengsten weer af aan de staat, zodat het vliegtuig feitelijk goedkoper wordt.
Aanvankelijk werd gedacht dat Lockheed Martin zeker vierduizend JSF's zou bouwen. Later ging die schatting naar beneden. Maar vorige week liet Defensieminister Robbert Gates weten dat de Verenigde Staten bezuinigen op de peperdure F-22 en dus aanzienlijk meer JSF’s nodig zullen hebben dan het voorziene aantal van 2.500.
Politieke motieven
In Den Haag bleef de PvdA tegenstribbelen. Niet zozeer om militaire redenen, maar puur om politieke motieven: angst voor de linkse retoriek van de SP.
Om het project voor de Nederlandse industrie te redden, is het CDA desnoods bereid de beslissing tot aankoop uit te stellen. Maar dan moet nu wel worden besloten tot aanschaf van het eerste testtoestel. Volgend jaar moet een tweede testtoestel worden aangeschaft. Alleen dan kan Nederland blijven meedraaien in het industriële project.
Koopt Nederland geen testtoestellen dan geldt dat in Amerika als wanprestatie en drogen de orders voor de Nederlandse industrie zeer zeker op.
Levensbelang
De aankoop van een straaljager is geen populaire beslissing. Veel mensen vragen zich af of de miljarden niet beter in de gezondheidszorg kunnen worden geïnvesteerd.
Aan de andere kant bestaat over de kwaliteit van de JSF bij deskundigen geen enkele twijfel. Een adequaat gevechtstoestel is van levensbelang voor de militairen die in de komende decennia worden uitgezonden naar allerlei conflictgebieden.
Luchtsteun is voor alle militaire operaties cruciaal. In Den Haag geldt dat je militairen alleen mag uitsturen met het beste materieel.
Gijzelen
De maandenlange vertragingstactieken van de PvdA sorteren nu echter effect. Het CDA gaat door de plomp. Misschien vanuit de redenering dat een volgend kabinet geen nee meer kan zeggen tegen de JSF, omdat Nederland dan reeds twee testvliegtuigen bezit.
Maar ook met het bange vermoeden dat de Amerikanen aan de Nederlandse bondgenoot gaan twijfelen en dus terughoudend zullen zijn bij het gunnen van orders. Politiek gezien laat het CDA zich gijzelen door PvdA. Tenzij Van Geel vandaag Hamer weet te overtuigen. Die kans is echter gering.