Barack Obama wilde in eerste instantie Guantánamo Bay sluiten
Guantánamo moet open blijven. Dat lijkt steeds meer de verrassende conclusie van het debat dat op dit ogenblik in Amerika gevoerd wordt over de vraag hoe het met de berechting en detentie van terroristen verder moet.
Zowel Barack Obama als zijn Republikeinse tegenstrever in de strijd om het presidentschap, John McCain, verklaarden tijdens de campagne dat zij Gitmo zoals de Amerikanen de gevangenis op Cuba noemen zouden sluiten.
In Europa waar men het graag doet voorkomen of de Hel van Dante met Gitmo vergeleken slechts een gezellig knapperend kampvuur is, ging een gejuich op.
De ‘martelkamers van Bush’ zouden eindelijk bij het oud vuil van de geschiedenis worden gezet. David Brooks, een gerespecteerde conservatieve commentator, veegt in de progressieve ‘New York Times’ de vloer aan met dit beeld. ‘Na de aanslagen van 9/11 is een periode van 2-3 jaar geweest dat de regering van alles probeerde om nieuwe bedreigingen op het spoor te komen.
Zij dacht dat ze binnen de termen van de wet handelde, maar deed soms dingen die de meesten van ons nu moreel onaanvaardbaar vinden’.
Maar vanaf 2005 prevaleerde een duidelijke en controleerbare procesgang.
Sluiten
Daags na zijn aantreden eind januari, kondigde president Obama aan dat hij Guantánamo inderdaad zou sluiten. Dat heeft hij onlangs herhaald en er bij gezegd dat hij de door Bush ingestelde militaire commissies als een mogelijke rechtelijke instantie zou handhaven, en dat hij werkte aan een wet op de ‘verlengde detentie’, die voor sommige terroristen zou gelden.
De Republikeinen, die met dit onderwerp het initiatief willen herwinnen, verwijten, vooral bij monde van de vorige vice-president, Dick Cheney, de huidige bewoner van het Witte Huis een doetje te zijn op het gebied van terreurbestrijding. Kletskoek, zegt, David Brooks. De linkervleugel van Obama’s Democratische partij op haar beurt is zwaar teleurgesteld en vindt dat de president, althans op dit gebied, steeds meer op zijn voorganger George W. Bush begint te lijken. Hoezeer de tegenstand inmiddels is aangezwollen, blijkt uit een stemming in de Senaat. Die besliste vorige week (met 90-6) geen fondsen vrij te zullen maken voor de sluiting van Guantánamo.
Opbergen
De president moest eerst maar eens duidelijk maken waar hij de gedetineerden dan denkt onder te brengen. Obama heeft het over nog niet nader gespecificeerde federale gevangenissen met maximale veiligheidsvoorzieningen. Maar inmiddels keren steeds meer Senatoren, ook de Democratische, uit staten waar zulke gevangenissen staan, zich tegen dat idee. We hebben hier te maken met een vorm van afschuiven die wel het zogenoemde NIMBY fenomeen wordt genoemd: Not In My Back Yard.
Op een enkele uitzondering na vertonen Europese landen hetzelfde gedrag. Hun bereidheid om lieden die uit Guantánamo zijn ontslagen (van wie één op de zeven een terreurrecidivist wordt) op te nemen is miniem. Terreur trof Madrid en Londen evenzeer als Washington. Het besef dat een zekere mate van lastenverdeling op zijn plaats zou zijn ontbreekt vrijwel.
Dit is de grootste nachtmerrie van de president, en die wordt elke nacht nog groter.