Arbeidsethos waardeloos?
In een van de tijdschriften die bij ons thuis rondslingert,
las ik een verhaal van een mevrouw – nog geen dertig was ze – die een succesvol
uitzendbureau was begonnen, waar alleen mooie mensen stonden ingeschreven.
Lelijk
Dat doet er verder niet toe al kan je daar ook wel weer het
nodige over zeggen. Een uitzendbureau voor alleen maar heel erg lelijke mensen
lijkt mij veel interessanter. Naar lelijk kan je langer kijken dan naar mooi,
en je wordt er niet jaloers van, dus het is ook beter voor je karakter.
Maar deze mevrouw zei dat het niet alleen om die schoonheid
ging, haar employees moesten ook een ‘passie voor werken’ hebben. Dat had ze
namelijk zelf ook. Ze zei het een paar keer, dus het moest wel waar zijn.
Vakantie
Passie is al zo’n ongelooflijk stom en uitgekauwd begrip dat
ik het bijna niet kan opschrijven. Maar het ergste is dat het voor haar ook een
leeg begrip was. Want dezelfde mevrouw gaf zichzelf, zo vertelde ze, elk jaar
drie maanden (drie maanden!) vakantie, want anders was ze niet meer ‘de
visionair die ze was’. En waar we allemaal toch maar mooi weer dat
uitzendbureau aan te danken hebben.
Ik laat een regel wit zodat u even kunt lachen. Toevallig
zat ik twee dagen eerder bij vrienden van wie er eentje lang in Hongarije heeft
gewerkt. Daar, vertelde hij, hebben de mensen, en ook de hoogopgeleiden, vaak
twee baantjes. Anders redden ze het financieel niet. Dus de dokter zit ’s
avonds, na een lange werkdag, nog als journalist te freelancen. En de leraar
staat in een café.
Verenigde Staten
In de Verenigde Staten is het arbeidsethos niet anders. Daar
is het hebben van twee of zelfs drie baantjes heel normaal. Neem maar het
klassieke geval van de acteurs die de afwas doen in een restaurant en overdag
audities aflopen of zelfs op het toneel staan.
De mensen staat er vroeg op, ze maken lange dagen. Ze werken
gewoon loeihard. En ze hebben twee weken vakantie per jaar. Zeuren doen ze
niet, want het is normaal. Als je daar niet werkt, ben je een uitzondering. En
je krijgt ook geen enorme financiële steun zoals in de Europese
welvaartsstaten. Goed geregeld, zeker, maar bepaald geen aansporing tot harde
arbeid.
Nederland
Hier is het ideaal om een dag of drie, vier wat te doen,
niet teveel, niet te lang, niet te hard, en om de andere dagen eindelijk eens
toe te komen aan wat echt belangrijk is. Waar het om gaat in het leven. Een
hobby. Je kinderen. Niks doen. Kletsen met je vrienden. Of alles opsparen om
eindelijk eens drie maanden die zuurverdiende lange reis te kunnen maken.
En dat terwijl de meeste mensen hier heel erg relaxed werk
hebben. Zware fysieke arbeid is een zeldzaamheid geworden. En sinds wanneer is
het erg om de hele dag achter een computer te zitten? Staat u liever aan de
lopende band?
Ik vind dat we wel erg soft voor onszelf zijn geworden. Waar
is dat Calvinistische werkethos gebleven? Als een vrouw van nog geen dertig
alleen maar kan functioneren wanneer ze een kwart van de tijd vakantie viert –
dan is er iets heel erg mis.