Waarom schamen mensen zich niet voor hun onwetendheid
Een van de kinderen attendeerde me op het tv-programma Lekker Slim. Ik heb er op You Tube naar gekeken en moest lachen en huilen tegelijkertijd.
De bedoeling van dit tv-programma is om aantrekkelijke vrouwen die niets weten te tonen. Ik zag jongedames die dachten dat Stalin en Lenin IKEA-meubelen waren (‘bij IKEA hebben ze allemaal dat soort namen’), die op de vraag op welke schaal aardbevingen werden gemeten probeerden ‘weegschaal????’ en ‘meetschaal???’, die dachten dat Antarctica een andere benaming voor de Antillen was, enzovoorts.
Schamen
Het ergste was nog wel dat ze zich helemaal niet schaamden voor hun onwetendheid. Het maakte hen niets uit, iets weten, iets niet weten. Dat schokte mij.
Ik heb nog steeds pijnlijke herinneringen aan elke keer dat ik betrapt werd op een fout (deze week nog, dat ik in mijn blog Ken Livingstone en Boris Johnson verwisselde) of – erger nog - een lacune in mijn kennis. Die keer bijvoorbeeld toen ik als jonge wetenschapsredacteur bij NRC Handelsblad die wilde laten zien dat hij in Delft meer had gedaan dan differentiëren en integreren humanoria zei in plaats van humaniora, ik weet nog waar ik die gaffe beging, ik weet nog wie me corrigeerde, het staat dertig jaar na dato nog op mijn netvlies gegrift. En zo moet het ook, zo leren we, zo werkt vooruitgang, zo schrijdt kennis voort.
Beschaving
Maar deze jonge, mensen steken hun middelvinger op naar kennis. En daarmee naar het fundament van de Westerse beschaving sinds de Verlichting.
Natuurlijk zit er een adder onder het gras. Het zou kunnen dat het deels opzet is, dat de jonge dames tevoren hebben gehoord dat ze moeten proberen zo dom en onwetend over te komen. Misschien zelfs worden ze daar wel extra voor betaald. Maar dat is even erg! Dat betekent dat je als tv-programma kunt scoren met onbenul, dat we in een tijd leven waar dat gewaardeerd wordt.
Maar ik denk het niet. Je ziet het vaker. Bijvoorbeeld op internet. Mensen die over allerlei onderwerpen meepraten en doodleuk begrijpd in plaats van begrijpt schrijven en ook zoiets hebben van: kom op, spelling is maar een conventie, een afspraak tussen mensen.
Mooi
Een andere adder is dat het voor mooie, jonge vrouwen misschien wel een voordeel is om over te komen als dom. Dan zijn ze minder bedreigend voor mannen en misschien juist wel aantrekkelijker. Ook van die veronderstelling wordt een mens (ik althans) niet vrolijker. Slimheid en kennis vormen toch de slagroom op elk dessert?
Misschien is het enige positieve dat er over te melden valt, dat het in zekere zin wel democratisch is. Mede dankzij internet en de televisie mogen nu zelfs de mensen meepraten die denken dat fellatio een Italiaans pastagerecht is en die ernstig in verwarring worden gebracht door de twijfel of Hitler Napoleon heeft vermoord of dat het juist andersom was.
Het is de opstand der horden. Gelukkig dat Theo Thijssen dit niet meer hoeft mee te maken.