door
Syp Wynia
1 jul 2009
Hoe groot is de rol van Willem-Alexander in de Raad van Commissarissen van de Centrale Bank?
De Tweede Kamer maakt eindelijk bezwaar tegen lidmaatschap prins Willem-Alexander, van de Raad van Commissarissen van De Nederlandsche Bank. De tegenwerpingen van minister Bos, premier Balkenende en de bank komen niet met elkaar overeen
Prins Willem-Alexander had eigenlijk nooit lid mogen worden van de Raad van Commissarissen van de centrale bank van Nederland.
De toenmalige CDA-senator Jaap Glasz waarschuwde tien jaar geleden bij de aanstelling van de toen nog piepjonge kroonprins al dat het gevaarlijk was, zowel voor De Nederlandsche Bank als vanwege de mogelijke staatsrechtelijke gevolgen. Het was niet zomaar een erebaan en commissarissen moesten verstand van zaken hebben.
Met vooruitziende blik stelde Glasz dat als iets bij De Nederlandsche Bank niet goed zou functioneren en de Raad van Commissarissen zou ingrijpen daar kritiek op kon komen en dan zou ook de kroonprins in opspraak komen. ‘Als je het goed voor hebt met het Koninklijk Huis moet je de leden voor zulke risico’s behoeden.’ Dat waren wijze woorden. Er werd niet naar geluisterd.
Probleem
Het probleem van nu is niet dat de Raad van Commissarissen waar Willem-Alexander sinds 1998 deel van uitmaakt heeft ingegrepen – daar is althans niets van gebleken. Terwijl dat misschien wel had gemoeten. Er is De Nederlandsche Bank heel wat aan te rekenen, van de gulden die te goedkoop de euro in ging tot de steun voor de megalomane ambities van toenmalig ABN Amro-topman Rijkman Groenink en het nalaten van waarschuwingen over de IJslandse internetbank Icesave.
Is dat Willem-Alexander mede aan te rekenen? Toen drie maanden geleden de kwestie werd aangekaart in weekblad Elsevier werd ook een andere commissaris, de rechter Bert van Delden geciteerd. Die had gezegd dat de Raad van Commissarissen niet in de positie verkeerde om bankpresident Nout Wellink ter verantwoording te roepen. Van Delden illustreerde dat met de aanwezigheid van Willem-Alexander. ‘Dat geeft wel aan wat voor afstandelijke functie je daar hebt.’
Volwaardig
Als Van Delden gelijk heeft kan dat ook impliceren dat de Raad van Commissarissen niets te vertellen òmdat Willem-Alexander er in zit. Overigens bestreed de bank de versie van Van Delden in een ingezonden stuk in Elsevier.
Willem-Alexander zou niet alleen ‘volwaardig’ commissaris zijn, maar zijn inbreng werd door de directie en de commissarissen ook ‘hogelijk’ gewaardeerd.
Nu er trammelant aan het ontstaan is duiken zowel minister van Financiën Wouter Bos, de Rijksvoorlichtingsdienst (premier Balkenende, dus) als De Nederlandsche Bank weg voor die eerder benadrukte glansrol van de kroonprins bij de bank. Bos noemde de rol van de kroonprins-commissaris ‘gering’. Volgens Balkenende gaat de Raad van Commissarissen slechts over het ‘beheer’ en niet over het beleid van de bank. Iets soortgelijks blijkt de kroonprins volgens De Volkskrant vorige week ook tegen Koninklijk Huis-verslaggevers te hebben gezegd.
Voorbereiding
Balkenende’s voorlichters stellen nu ook dat de prins in verband met zijn voorbereiding op het koningsschap commissaris bij de centrale bank is. Daarmee wordt gesuggereerd dat hij eigenlijk meer een stagiair is, zij het dan op een stageplaats die nu al elf jaar voortduurt.
Wat het ook moge zijn: De Nederlandsche Bank dient een volledig bevoegde, aanspreekbare Raad van Commissarissen te hebben en de kroonprins moet niet in de problemen gebracht kunnen worden door delicate functies uit te oefenen. Het heeft er alle schijn van dat beide zaken in het geding zijn. Het is dus beter dat de kroonprins zijn commissariaat opgeeft.