Geert Wilders bij het rechtshof in Amsterdam waar vandaag de strafzaak is begonnen
Een aantal jaren geleden opperde het toenmalige hoofd van de AIVD, Sybrand van Hulst, dat de scherpe toon van een opinieleider in het islamdebat bijdroeg aan de radicalisering van moslimjongeren.
Van Hulst doelde op Ayaan Hirsi Ali en anderen. De fractievoorzitter van de VVD, Jozias van Aartsen bekritiseerde deze uitspraak. Maar ondanks de maatschappelijke kritiek op zijn opvatting was van Hulst niet bereid deze nonsens terug te nemen.
Je gaat toch ook niet tegen een verkracht meisje zeggen: waarom droeg je een kort rokje? Waarom liep je zo sexy rond?
Spelregels
Het is zeker van belang om ons te verdiepen in de religieuze of ideologische motieven van een geradicaliseerde persoon. Wie naar aanleiding van maatschappelijke debatten het besluit neemt om een terreuraanslag te plegen, plaats zich buiten de democratische spelregels.
Hoe denken de terreurbestrijders over het publieke debat over de islam? Erik Akerboom, de Nationaal Coördinator Terrorisme, denkt anders over het islamdebat:
'Het islamdebat is buitengewoon heftig, maar het is ook verbreed. Het is al lang niet meer zo dat alleen de PVV stelling neemt. Dat gebeurt in de Tweede Kamer, op scholen, in de wijk, in gezinnen. Dat debat fungeert ook als ventiel om woede te kanaliseren. Het voorkomt dat mensen met te veel ingehouden frustraties blijven zitten. Zorgelijk is wel dat jongeren zich kunnen verliezen in de scherpte van het debat. En er is nog altijd een voedingsbodem voor geweld. Dat enorme effect dat de moord op Van Gogh had in de samenleving, dat sentiment is niet weg.'
Rechtsorde
Het debat kanaliseert de maatschappelijke woede. Dit klinkt logisch en het past in de traditie van een democratische rechtsorde.
Desondanks begint vandaag het proces tegen Kamerlid Geert Wilders. Hij wordt vervolgd in opdracht van de Amsterdamse rechter. Wilders moet worden vervolgd omdat hij zou polariseren.
Dus moet hij worden vervolgd wegens aanzetten tot haat, beledigen van de islam, de profeet Mohammed, de gemeenschap van heiligen, enzovoort. Polariseren is vooralsnog niet strafbaar. Maar wie weet, wat niet is, kan nog komen.
Barbaarse man
Gesteld dat Wilders wordt veroordeeld. Wat moet hij doen? Hij moet zich zoals alle andere burgers aan de wet en dus ook aan de uitspraak van de rechter houden.
Kan hij dan niet meer zeggen dat Mohammed een barbaarse man was?
Ja, hij kan het zeggen maar hij moet ‘de kunst van het uitspreken van verboden gedachten’ leren. Wat is dat?
De zon is dood
Mensen die onder een dictator hebben geleefd, weten precies wat dat is. Het is een metaforische manier van praten. Als ik in een telefoongesprek met Teheran zeg: ‘Ik heb gehoord dat het weer in Teheran heel slecht is,’ dan informeer ik of het regime hard heeft opgetreden.
Als een dichter zingt: ‘De zon is dood, maar het gras is groener dan ooit.’ Dan weet de toehoorder dat de groene beweging niet te stoppen valt.
Hoe moet Wilders gaan dan praten?
Model 1
Kamerlid Wilders werd verweten dat hij profeet Mohammed een barbaarse man vindt.
Wilders kan de feiten uit het vonnis, zijn eigen uitspraken, oneindig citeren met een verwijzing naar het vonnis. De rechterlijke uitspraken zijn openbaar, en ze mogen nog steeds gelezen, voorgelezen en geciteerd worden.
Een voorbeeld. Wilders: 'Kamerlid Wilders mag van de rechter niet zeggen dat de Koran vergelijkbaar is met Mein Kampf.'
Hij mag dit zeggen omdat hij slechts ter sprake wil brengen wat de rechter heeft verboden.
Model 2Kamerlid Wilders kan de islam op dezelfde verboden manier bekritiseren tijdens de parlementaire zitting. Hij valt dan onder de parlementaire immuniteit. Dat wordt live uitgezonden.
De debatten in het parlement mogen worden geciteerd en voorgelezen. Staat Wilders buiten de Kamer, dan kan hij uit de toespraak van Kamerlid Wilders citeren.
Dat klinkt dan zo:
Wilders: ‘De islam is een grote zeebeving met enorme verwoestende krachten, aldus Kamerlid Wilders tijdens een debat in de Kamer.’
Iran
Het is aan de Nederlandse rechter om te bepalen naar welke traditie de vrijheid van meningsuiting wordt geregeld. Die van Iran of van Nederland?
Een trieste dag! Maar de vrijheid wint.
Niet het geweld, noch de dreiging zal winnen. De rechtsstaat is er om de vrijheid en gelijkheid voor de wet te waarborgen. Niet de islam, maar Wilders’ recht op vrije meningsuiting zal uiteindelijk winnen. Dat is de belofte van de rechtsstaat.