door
Carla Joosten
29 okt 2010
Een groepsfoto van de Europese top
Europese leiders zetten weer stap om euro te beschermen, maar of het geknutsel aan verdragen soelaas biedt, weet niemand
Hoe zeer de euro nog altijd in de gevarenzone is, moge blijken uit alle politieke heisa over nieuwe waarborgen om de munt te beschermen. Na de crisishulp in mei wordt nu gezocht naar een permanente remedie.
De Europese regeringsleiders besloten vannacht in Brussel tot de instelling van een permanent noodfonds voor het geval een land bankroet gaat. Daartoe is, zo hopen ze, slechts een 'kleine' verdragswijziging nodig.
Het in mei ingestelde vangnet van 750 miljard euro om de financiële markten tot bedaren te brengen, is slechts tijdelijk en in strijd met de Europese verdragen. Dat levert juridische problemen op in Duitsland en dus moeten de verdragen worden aangepast. En een fonds wordt nodig geacht om in te grijpen als een eurozondaar met een hoge schuldenlast de euro dreigt te destabiliseren.
Stemrecht
De Duitse Bondskanselier Angela Merkel verkocht het besluit vannacht als een overwinning, maar haar wens om ernstige eurozondaars stemrecht te ontnemen werd op de lange baan geschoven.
Wel werd besloten om de begrotingsregels voortaan strenger te handhaven en zondaars bijna automatisch te straffen. Dat zware sancties door een tweederde meerderheid van de lidstaten kunnen worden tegengehouden, is ronduit slecht. Het zal alleen maar tot marchanderen leiden, zoals het verleden al leerde. Toen rekten Duitsland en Frankrijk de begrotingsregels op om er zelf tegen te zondigen.
Duimschroeven
Goed is de betrokkenheid bij het nieuw te creëren vangnet van het strenge Internationaal Monetair Fonds dat een eurozondaar de duimschroeven zal aandraaien. Toe te juichen is ook de afspraak dat private financiers deel moeten nemen aan het fonds. Zij zijn het immers ook die riskante leningen uitzetten en moeten dan ook maar deels de waarborg ophoesten.
Al met al is maar de vraag of er nu zoveel verandert. Dat überhaupt nog een noodfonds nodig is, bewijst dat de lidstaten elkaar niet vertrouwen als het gaat om het voeren van een gezond begrotingsbeleid. Er wordt kennelijk gevreesd voor meer ‘Griekenlanden’. Hoe riskant dat is bleek toen de euro afgelopen voorjaar in levensgevaar kwam.
Begroting
Het besef dat op alle fronten bezuinigd moet worden, is nog niet overal doorgedrongen. Zo bleek de wens van VVD-premier Mark Rutte en zijn Britse collega David Cameron om de begroting van de Europese Unie over 2011 te bevriezen, onhaalbaar. Het valt zelfs te vrezen dat het Europees Parlement zich sterk zal verzetten tegen het besluit van de regeringsleiders om de stijging tot 2,9 procent te beperken in plaats van de zes procent die het parlement wil.
Parlementsvoorzitter Jerzy Buzek beschuldigde de zuinige premiers ervan anti-Europees te zijn. Daarop vielen Merkel en Cameron boos uit dat ze in eigen land ook flink moeten bezuinigen en daarom toch niet anti-Duits of anti-Brits zijn.
Buzek is niet de enige die meent dat de Europese instellingen ontzien moeten worden. Er lopen in Europa nog altijd veel zeloten rond. Daartegen biedt geen enkele verdragswijziging soelaas.