door
Carla Joosten
17 dec 2010
Volgens Rutte zijn er teveel landen met grote schulden
Europese leiders hebben opnieuw een stapje gezet om het voortbestaan van de euro te waarborgen. Hoe eensgezind ook, de onzekerheid blijft groot
Het toekomstig permanent noodfonds voor eurolanden in de problemen mag alleen in uiterste nood worden gebruikt en is gekoppeld aan harde voorwaarden. Hoe hard die voorwaarden in de praktijk worden toegepast, weet niemand. De ervaring leert dat in Europa met alle afspraken wordt gemarchandeerd.
En dat is dan ook de zwakte van het besluit dat de Europese regeringsleiders hebben genomen voor de instelling van een permanent noodfonds. Over dat besluit werden de regeringsleiders het in Brussel vrij snel eens. Logisch, want ze hadden er eigenlijk in oktober over besloten.
Nu ging het om de precieze bewoordingen waarmee de Europese verdragen zullen worden aangepast. Twee zinnetjes die - toen er eenmaal een akkoord over was - door voorzitter Herman van Rompuy van de Europese Raad op twitter werden gezet.
Onontbeerlijk
Premier Mark Rutte zei na afloop terecht dat niet de euro in crisis is, maar dat er teveel landen zijn met grote schulden. Het is dan ook de bedoeling dat de zwakke broeders hun huishoudens op orde brengen opdat ze alleen als het ‘onontbeerlijk’ is een beroep op het noodfonds doen
De grote vrees is dat het fonds gaat fungeren zoals de euro de afgelopen tien jaar, namelijk als slaappil voor landen die meeliften op het economisch succes van de sterke lidstaten, goedkoop konden lenen en zich alsmaar dieper in de schulden staken.
Vet probleem
Die functie moet het noodfonds natuurlijk niet krijgen en dat kan alleen als de eurolanden elkaar dwingen hun begrotingen gezond te maken en het strenge regime vol te houden Volgens Rutte krijgen regeringsleiders van landen die de teugels toch weer laten vieren, ‘een vet probleem’ met hun collega’s.
Het stelt allemaal niet gerust. Wat ontbreekt zijn de duimschroeven om naleving van de afspraken af te dwingen. Daarvoor komen wel sancties maar die worden helaas niet automatisch opgelegd. Dat beslissen de lidstaten samen. De grote les blijft dat Duitsland, dat nu strenge voorwaarden stelt, in het verleden zelf de begrotingsregels afzwakte.
Luimen
Op korte termijn blijft de eurozone afhankelijk van de luimen van de financiële markten. Of die het jongste Brusselse besluit waarderen, is nog de vraag. Dat er geen afspraken zijn gemaakt over de vulling van het fonds wordt door die markten mogelijk slecht opgepakt.
En daar wordt dan weer een nieuw antwoord van de regeringen op verwacht. De kakofonie was afgelopen weken al niet te stuiten.
Disciplineren
Onzekerheid is er ook over de mate waarin private financiers in de toekomst moeten bloeden als een land bankroet dreigt te gaan. Dat wordt 'per geval' bekeken. Dat is jammer, want het kan geen kwaad om ook de markten te disciplineren: beleggers die zeker weten dat ze zullen moeten meebetalen aan de herstructurering van staatsschulden, bedenken zich wel twee keer voor ze investeren in een land dat zijn zaakjes niet op orde heeft.
Zolang de markten en de regeringen elkaar niet begrijpen, blijft de toekomst van de eurozone ongewis.