door
Liesbeth Wytzes
30 apr 2010
Beatrix is de enige constante de afgelopen dertig jaar
Het is goed om iemand te hebben die boven de partijen staat. In een steeds wisselend politiek landschap is koningin Beatrix de enige constante
Dertig jaar geleden werd Beatrix ingehuldigd tot Koningin, in een uitermate onrustig, door krakersrellen geteisterd Amsterdam. Ze zal er niet met veel plezier aan terugdenken. Net zo min als aan Koninginnedag 2009, toen doden vielen door een aanslag op haar en haar familie, een dag die gisteren werd herdacht.
Subtiel
Twee dieptepunten in een regeerperiode die verder wordt gekenmerkt door vooral stabiliteit. Talloze keren heeft koningin Beatrix op de trappen van Huis ten Bosch gestaan, omringd door een steeds wisselend gezelschap van ministers en ministers-presidenten. Zij is de enige constante en weet dat nog subtiel te benadrukken door er altijd min of meer hetzelfde uit te zien.
Het is goed om een staatshoofd te hebben dat altijd boven de partijen staat. Die kunnen naar hartelust ruzie maken en het grondig met elkaar oneens zijn. Tot werkelijke aardverschuivingen leidt dat niet: over het nationaal belang hoeft niemand zich zorgen te maken. Dat wordt namelijk al decennia lang belichaamd door koningin Beatrix. Er is iemand die bij het volk betrokken is zonder daar een direct belang bij te hebben. Want om stemmenwinst gaat het haar niet.
Vliegtuigramp
De Koningin heeft haar werk altijd uitermate serieus genomen. Plichtsbetrachting, daar gaat het haar om. Ze heeft een taak gekregen en die moet zo goed mogelijk worden vervuld. Ze wordt perfectionistisch genoemd, zakelijk, vasthoudend, koppig. Als er iets ingrijpends gebeurt – de vliegtuigramp in de Bijlmer in 1992, de ontplofte vuurwerkfabriek in Enschede in 2000 – kijkt iedereen naar haar. Wat doet ze? Wat zegt ze?
Ze heeft het eigenlijk altijd goed gedaan, nooit een faux-pas gemaakt of iets verkeerds gezegd. Van de Koningin gaat op zulke momenten een geruststellende werking uit; troostend bijna. Dat geldt voor de geëmotioneerde toespraak die ze vorig jaar hield, op de avond van wat een feestelijke dag had moeten zijn.
En ook voor de periodes in haar persoonlijk leven, dat ze dan wel graag wil scheiden van haar werk, al kan dat natuurlijk vaak niet. Zo kennen we haar vrolijke gezicht toen ze in 1965 verliefd was op Claus van Amsberg en zonder het te weten werd gefotografeerd, en zagen we haar verdriet tijdens de uitvaartdienst van prins Claus in 2002.
Goed om monarchie te zijn
Ook Koninginnedag – niet echt de verjaardag van Beatrix, die is op 31 januari – heeft ze vorm gegeven. Het defilé langs het koninklijke bordes, zoals dat gebeurde ten tijde van Juliana, werd afgeschaft. Koningin Beatrix ging het land in, elk jaar naar een ander deel. Maar ook dat merkwaardige mengsel van nieuwe traditie en oude gewoontes als koekhappen en zaklopen heeft een eigen charme gekregen. Je kunt erom lachen, maar het heeft ook iets heel ontroerends. Voor veel mensen is het de enige keer in hun leven dat ze de Koningin in levende lijve zullen zien. Het is eigenlijk de enige nationale feestdag van het land.
Het is bovendien goed om een monarchie te zijn, want als klein en soms onbeduidend land onderscheidt je je daarmee van tientallen andere landen. Als koningin Beatrix niet bestond, hadden we haar zeker moeten uitvinden.
Vandaag, 30 april 2010, is het precies dertig jaar geleden dat Beatrix in de Nieuwe Kerk in Amsterdam werd ingehuldigd als Koningin van Nederland. Bestel hier de Elsevier Speciale Editie Beatrix voor slechts €8,95 Alles over Beatrix' troonredes: bestel Redes van de Troon voor €19,95