Sommige jongeren zien geweld als oplossing
De angst voor radicalisme zit er weer goed in sinds de moord op Theo van Gogh door Mohammed Bouyeri in 2004. Deze Nederlandse jongeman van Marokkaanse afkomst, geboren in 1978, had zijn islamitische idealen zover doorgedacht dat hij het destijds nodig en gerechtvaardigd vond om een terreurdaad te plegen.
Wat bezielde hem? Tsja, die vraag is eigenlijk alleen te beantwoorden door iemand die sociaal en intellectueel dezelfde weg van ideaal naar terreur heeft afgelegd als Bouyeri deed, samen met de leden van zijn Hofstadgroep. Voor alle anderen valt het nauwelijks te begrijpen.
Kompanen
Bouyeri en zijn kompanen zijn niet uniek of bijzonder. Door de eeuwen heen zijn er altijd jonge mensen geweest die hun idealen met geweld wilden verwezenlijken. In de jaren zeventig van de afgelopen eeuw waren het bijvoorbeeld de ultra-linkse studenten van de Duitse Baader-Meinhoff-Groep en de Italiaanse Rode Brigades die dood en verderf zaaiden.
Alle jonge mensen zijn van nature idealistisch. Ze ontdekken de wereld en struikelen daarbij vaak over dingen waarmee ze het niet mee eens zijn: oorlog, armoede, uitbuiting, dierenleed, milieuvervuiling, geweld, onethische gedrag, goddeloosheid.
Onrijpe hersenen
Hun onrijpe hersenen zien de werkelijkheid nog in onwrikbare termen van goed en kwaad en zijn niet in staat wat genuanceerder te denken, zo blijkt uit onderzoek. Ze willen bovendien de wereld verbeteren, want zij moeten er nog heel lang in wonen. Ze zijn nog niet wijs of cynisch genoeg om te beseffen hoe moeilijk dat is.
Dus gaan ze petities schrijven, actie voeren, de barricaden op. Allemaal prima, zolang het maar niet gewelddadig of zelfs terroristisch wordt. Zolang het anderen maar niet in gevaar brengt of schaadt.
Radicaliseren
Waarom overschrijden sommige jeugdige idealisten toch deze grens, radicaliseren en worden wél gewelddadig? Daar blijken een heleboel redenen voor te zijn. Sommige radicalen hebben een persoonlijkheidsstoornis. Ze lijden aan grootheidswaan of zijn van zichzelf agressief, asociaal, psychopathisch.
Andere radicalen hebben vooral sociale problemen. Ze groeien op in armoede, hebben een slechte jeugd, voelen zich buitengesloten of gediscrimineerd. Ze vinden geen aansluiting bij de maatschappij, zien geen goede toekomst voor zichzelf.
Opgroeien
Een derde groep vormen de radicalen die stomweg niet opgroeien. Ze blijven hangen in hun ongenuanceerde onvolwassen manier van denken en worden steeds bozer over datgene waar ze zich druk over maken. Hun woede kan worden gevoed en misbruikt door militante leiders met een eigen agenda.
Radicalisering onder jongeren moet dus op meerdere fronten bestreden worden. Een daarvan is praten, praten en nog eens praten. Want alleen dat helpt onvolwassen jongeren om wél goed te leren denken en nuanceren, en zo andere manieren dan geweld en terreur te vinden om hun idealen te verwezenlijken.
Blijven praten
Ouders, leraren, politici, politieagenten, imams en dominees, eigenlijk iedere volwassene moet bereid blijven die gesprekken te voeren, generatie na generatie, al was het maar om zijn eigen ideaal van een veilige wereld te verwezenlijken.