door
Carla Joosten
22 mei 2010
Het toekomstige strengere beleid zal ongetwijfeld leiden tot meer Europa. Op de foto Herman van Rompuy, voorzitter van de Europese Raad van regeringsleiders
Het stof van de eurocrisis is nog lang niet neergedaald. Het moet zelfs nog maar blijken of de munt overleeft. Intussen wordt er al volop gesleuteld aan een nieuw regime waaronder de euro moet functioneren indien het tij inderdaad ten goede keert.
In de elf jaar van het bestaan van de euro was het vrijblijvendheid troef. Spelregels werden met voeten getreden. Er werd altijd maar gesproken over een streeftekort van drie procent, maar in het Stabiliteitspact staat dat naar een begrotingsoverschot moet worden gestreefd. Gemakshalve werd dat altijd weggemoffeld, wreef CDA-minister Jan Kees de Jager zijn collega-ministers van Financiën vrijdag in Brussel onder de neus.
'Griekenlanden'
De Jager kon zich die kritiek als relatieve nieuwkomer in het gezelschap permitteren. Maar veel zin had het niet, want ook aan de drie procent begrotingstekort hadden de lidstaten zich nooit gehouden.
De ministers van Financiën maken deel uit van een werkgroep die onder leiding van Herman van Rompuy - voorzitter van de Europese Raad van regeringsleiders - bekijkt hoe nieuwe ‘Griekenlanden’ in de toekomst kunnen worden voorkomen. Vrijdag hadden ze hun eerste bijeenkomst.
Eurocommissaris Olli Rehn (Economische en Monetaire Zaken) had eerder al voorstellen gedaan voor daadwerkelijke budgetdiscipline met strenge handhaving vanuit Brussel. En niet alleen publieke, ook private schuld moet beperkt worden. Rehn wil overtreders van de regels ook kunnen straffen, bijvoorbeeld door ze Europese subsidies te onthouden.
Soevereiniteit
De Fin wil tijdig bijsturen en daarom alvast meekijken als lidstaten hun begroting concipiëren. Dat kan volgens hem best zonder de soevereiniteit van de lidstaten aan te tasten. Ook wil Rehn een einde te maken aan de grote economische verschillen tussen de landen. Meer cohesie in het arbeidsmarktbeleid en de loonontwikkeling en geen al te grote afwijkingen in de betalingsbalans.
De economieën van de eurozone moeten meer samenhang vertonen en allemaal concurrerend worden, zodat zwakke broeders niet langer meeliften met sterke landen. Daarom is de introductie van eurobonds, Europese obligaties, geen goed idee en is het terecht dat De Jager dat plan van Herman van Rompuy meteen afschoot. Opnieuw komen lidstaten dan te makkelijk aan geld en kunnen ze er lekker op los leven zonder hun huis op orde te brengen.
Coördinatie
De werkgroep-Van Rompuy borduurt de komende maanden verder op het pakket van Rehn en op voorstellen van lidstaten. Zo wil Duitsland dat alle landen wettelijk vastleggen dat ze zich aan het Stabiliteitspact houden. Het rapport-Van Rompuy moet in oktober klaar zijn, maar al na een bijeenkomst is duidelijk dat het toekomstige strengere beleid en meer economische coördinatie onvermijdelijk leidt tot ‘meer Europa’.
De Europese Commissie – met het Europees Parlement de meest Europese instelling – kraait victorie. Had de Commissie hier niet al vele jaren voor gepleit? Had die niet al altijd beweerd dat een monetaire unie niet zonder economische uniem kon? Oud-voorzitter Romano Prodi van de Europese Commissie kwam vrijdag in de Financial Times zijn gelijk halen met een ingezonden stuk getiteld ‘Een grote stap richting begrotingsfederalisme in Europa’.
Sceptisch
Die richting druist compleet in tegen de trend die zich de afgelopen jaren in de Europese Unie aftekende, namelijk van minder Europa. Maar misschien is die tegenstelling er wel niet. Misschien zijn de aanhangers van minder Europa helemaal niet tegen maatregelen die leiden tot meer soliditeit. Ze zullen hoogstens sceptisch zijn over de vraag of de mentaliteit in bepaalde lidstaten wel te veranderen is.