Rutte nodigde Wilders nogmaals uit voor een gesprek over een rechts kabinet
Wil Geert niet regeren of mag hij niet? In ieder geval wil niemand de zwarte piet krijgen
Geert Wilders zei voor de verkiezingen dat zijn Partij voor de Vrijheid 'dolgraag' wilde regeren, eventueel als leverancier van gedoogsteun aan een minderheidskabinet van VVD en CDA.
Wilders gaf ook aan dat regeren voor hem mede van belang is, omdat partijen die alsmaar aan de kant blijven staan – de SP vooral – na verloop van tijd hun aantrekkingskracht op de kiezer verliezen.
Enthousiasme
Cruciaal is natuurlijk of VVD en CDA bereid zijn mee te werken aan de regeerambities van de PVV. De VVD heeft die mogelijkheid nooit uitgesloten. Wat ook weer niet betekent dat het enthousiasme bij de VVD om met Wilders te regeren erg diep zit.
Mark Rutte zegt dan wel dat regeren over rechts (met CDA en PVV) zijn voorkeur heeft, maar of hij dat meent , is twijfelachtig. Maar Rutte wil PVV-sympathisanten die om strategische redenen op de VVD hebben gestemd ook niet van hem vervreemden, door niet met de PVV maar wel met de PvdA (en wellicht GroenLinks en D66) te gaan regeren.
Gedumpt
Het kwam Rutte dan ook goed uit dat Verhagen vond dat de VVD eerst maar eens alleen, zonder het CDA, met de PVV moest praten en dat Wilders dat afwees.
Rutte kon zijn handen zo in onschuld ten hemel heffen. Rutte’s manoeuvre, gisteren in de Tweede Kamer, om Wilders uit te nodigen toch eerst maar eens samen te gaan praten zonder het CDA, past in die lijn.
Het was mooi bedacht door Rutte. Hij wist natuurlijk dat Wilders nee zou zeggen op de voor hem inderdaad weinig aantrekkelijke weg om alsnog zonder het CDA aan tafel te gaan en zijn kaarten te laten zien - om vervolgens toch te worden gedumpt.
Mantra
De officiële lijn van de CDA-top was dat geen enkele partij bij voorbaat werd uitgesloten van regeringsdeelname. Veel meer dan een mantra was dat niet. Dat bleek tien dagen voor de verkiezingen, toen lijsttrekker Jan Peter Balkenende plotseling pleitte voor samenwerking met D66 en GroenLinks.
Na de val van Balkenende gaf Verhagen daar een nieuwe draai aan. Hij suggereerde bescheidenheid en liet het aan Rutte over om eerst maar eens met Wilders te praten. Daar kwam het natuurlijk niet van. En dat wist Verhagen ook.
Toorn
Eigenlijk wil Rutte noch Verhagen met de PVV in zee. Als ze dat wel zouden willen geeft de verkiezingsuitslag daarvoor trouwens weinig ruimte: een meerderheid van één zetel in de Tweede Kamer en geen meerderheid in de Eerste Kamer.
Maar ze willen Wilders ook niet al te opzichtig buitensluiten, omdat dat de toorn van een deel van de kiezers oproept en Wilders daarvan in de toekomst kan profiteren.
Afgeserveerd
Links, D66-voorman Alexander Pechtold voorop, was plotseling van mening dat Wilders en zijn kiezers wel heel snel waren afgeserveerd.
In werkelijkheid is er natuurlijk helemaal geen compassie met Wilders en zijn kiezers. Pechtold, Femke Halsema van GroenLinks en Job Cohen van de PvdA wilden gewoon definitief vastgesteld zien dat de route van regeren door Wilders, liefst in een openbaar Kamerdebat, nog eens duidelijk werd afgesloten.
Zodat hun favoriete optie (Paars-plus, zonder CDA) of desnoods een coalitie van het brede midden (met het CDA) als enige open zou blijven. Enfin, dat is dus gelukt.
Blij
En daar zijn de meeste partijen wel min of meer blij mee, want niemand wilde graag met Wilders regeren. Wilders wilde dat zelf misschien wel, maar heel graag wilde hij het ook weer niet.
Wilders heeft zo wel een beetje schade opgelopen, in die zin dat toch het beeld is blijven hangen dat hij de uitgestoken hand van Rutte niet aanvaardde. Ook al was het nooit de bedoeling van Rutte dat Wilders werkelijk op zijn uitnodiging zou ingaan.
Voor Rutte was het altijd goed. Ging Wilders er op in – dan was Rutte’s onderhandelingspositie ten opzichte van links versterkt. Weigerde Wilders – dan kon Rutte niet de schuld krijgen van het buitensluiten. Aardig bedacht dus, van de VVD-leider. Maar een schimmenspel blijft het. En dat weten de kiezers natuurlijk ook.