door
Carla Joosten
11 jun 2010
Herman van Rompuy
Herman van Rompuy gaf donderdag maar weer eens een verklaring uit na zijn bezoek aan bondskanselier Angela Merkel. En weer volgde een vaag verhaal over de maatregelen die nodig zijn om de euro te redden. Economische coördinatie is het toverwoord, maar hoe dat moet, is nog in de boezem van Europa besloten.
Duidelijk is dat er meer economische samenhang moet komen binnen de lidstaten van de eurozone, maar ook van de Europese Unie als geheel. Want de E van de Economische en Monetaire Unie – in 1992 overeengekomen in het Verdrag van Maastricht - moet na meer dan twintig jaar eindelijk eens worden ingevuld. Want zo gaat dat in Europa: er wordt een EMU opgericht, maar de E verdwijnt ergens in het bestuurlijke moeras.
Koffie
En daarvan zijn we op de koffie gekomen. De euro werd een sterke munt waarvan alle zestien eurolanden profiteerden. Ook die landen die hun economie niet op orde hadden, kwamen goedkoop aan geld. In Griekenland, Spanje en Portugal stegen de ambtenarensalarissen meer dan in Duitsland, de grootste economie van de Unie. Met alle gevolgen van dien.
Intussen is besloten tot strengere budgetdiscipline en lidstaten hebben er zelfs mee ingestemd om hun ontwerpbegrotingen al aan Brussel voor te leggen nog voordat ze in eigen land parlementair zijn goedgekeurd. Zo kan de Europese Commissie zien of een lidstaat het begrotingstekort wel terugdringt. De lidstaten willen overigens niet dat de Commissie eigenstandig straffen oplegt: daar willen ze toch ook nog hun zegje over hebben. Wat toch een beetje riekt naar de slager die zijn eigen vlees keurt.
Economische regering
Naast budgetdiscipline is de noodzaak van economische samenhang ter discussie. Hoe dat precies moet, is niet duidelijk en er zijn de afgelopen maanden al heel wat misverstanden gerezen als gevolg van de omschrijving in verschillende talen. Zo heette het na afloop van een beraad van regeringsleiders dat er gewerkt moest worden aan een gouvernement économique wat later snel werd veranderd in gouvernance économique. Het eerste zou immers duiden op een economische regering voor de hele Unie en dat ging – behalve de Franse president Nicolas Sarkozy – iedereen te ver. Maar over meer economische coördinatie is iedereen het eens.
Communautair
Hier duikt het eeuwenoude Europese dilemma op: moeten de zaken in de Europese Unie intergouvernementeel worden geregeld of communautair? Anders gezegd: moeten de lidstaten de handen aan het stuur houden of moeten ze bevoegdheden overdragen aan de Europese Commissie, de uitvoerende dienst in Brussel?
Die laatste optie maakt weinig kans. Europese integratie is niet meer in de mode. Maar hoe moeten de Europese economieën dan wel coherenter worden? Daarover hoor je nog weinig politici. De regeringsleiders hebben de kwestie uitbesteed aan Herman van Rompuy, voorzitter van de Europese Raad van regeringsleiders en staatshoofden. Die leidt een werkgroep die ideeën op papier moet zetten.
Competitiviteit
Belangrijkste gespreksthema in de groep - grotendeels bestaand uit ministers van Financiën - is de noodzaak van indicatoren voor de competitiviteit van de lidstaten. Die indicatoren kunnen dan worden gebruikt om landen die hun concurrentiekracht onvoldoende op peil hebben achter de vodden te zitten. Maar zulke indicatoren bedenken is niet eenvoudig. Sterker: Van Rompuy denkt erover om die kwestie op zijn beurt weer uit te besteden aan de Europese Commissie. Dat duurt dus nog wel even.
'Dubbel recessie'
Intussen kijkt de boze buitenwereld mee of Europa eindelijk orde op zaken stelt. Het Internationaal Monetaire Fonds waarschuwde deze week dat Europa haast moet maken met een centraal economisch beleid om een ‘dubbele recessie’ te voorkomen. Hervorming van de arbeidsmarkt heeft volgens het IMF ook grote prioriteit.
Doet Europa dit allemaal niet snel genoeg dan dreigt ook de rest van de wereld aangestoken te worden door de Europese depressies.
Top
De regeringsleiders en staatshoofden komen 17 juni bijeen voor hun zomertop in Brussel. Ze kunnen de wereld dan laten zien dat het oude continent nog heel wat in zijn mars heeft. Het zal toch niet zo zijn dat Europese politici alleen daadkracht tonen als financiële markten hun moordwapens tevoorschijn halen.