Job Cohen wil Paars-plus, maar de kans is klein
De opties voor een VVD-kabinet worden langzaam afgepeld. Informateur Rosenthal zal uiteindelijk weer uitkomen bij een rechts kabinet
Over de diverse coalitiemogelijkheden zei informateur Uri Rosenthal (VVD) bij de start van zijn werkzaamheden: ‘Ik ga dat allemaal afpellen.’
Dat was een mooie metafoor: de kabinetsformatie als een ui. Je voelde bij wijze van spreken al de tranen en het prikkelende gevoel in de ogen wat je altijd krijgt als je uien staat te schillen.
Bozig
De eerste schil ligt dus al op de grond. VVD en PVV hebben het CDA niet kunnen verleiden om echt te beginnen met onderhandelingen.
Mark Rutte en Geert Wilders reageerden bozig op hun CDA-collega Maxime Verhagen, maar aan de andere kant begrepen ze hem ook wel. Zou Verhagen te snel aansluiten, dan dreigde een breuk in zijn CDA.
Variant
Hoe moet Rosenthal nu verder? Paars Plus dringt zich op. Dat is de variant VVD, PvdA, D66 en GroenLinks.
In Hilversum brak al een soort euforie uit, maar een kabinet Rutte-Cohen is nog heel ver weg. Tussen VVD en PvdA gaapt een diepe kloof.
Als informateur Rosenthal geen tijd wil verspillen, doet hij er goed aan om eerst en vooral de hypotheekrenteaftrek aan de orde te stellen. VVD wil handhaven. De anderen willen aantasten. VVD-leider Mark Rutte kan dan meteen voelen hoe het is om als enige rechtse partij met drie linkse partijen te regeren.
Argument
Paars Plus haalt trouwens in de Eerste Kamer - net als een rechts kabinet – ook geen meerderheid. Dat is straks het perfecte argument om ermee te kappen.
Want denk maar niet dat de SGP of de ChristenUnie in de Eerste Kamer gedoogsteun zal leveren aan Paars.
Wie moet zo’n coalitie dan aan de helft plus 1 helpen? De SP? Dat is een horrorscenario voor Rutte.
Overboord
Kortom, Paars Plus zit er alleen in als Rutte het financieel-solide beeldmerk van de VVD overboord kiepert óf als PvdA-leider Job Cohen onmiddellijk de door hem gehate ‘neo-liberale agenda’ omarmt.
En zelfs dan zou er tussen de VVD en links nog gevochten worden om milieuheffingen, kernenergie en een voortgezette missie in Afghanistan.
Het wordt dus niks. Ook politiek-strategisch is het een valkuil voor Rutte. De PvdA blies in februari om electorale redenen het kabinet met het CDA op. Die partij ligt nu in de kreukels. Rutte laat zich heus niet naar dezelfde politieke slachtbank leiden.
Verstekeling
De volgende schil zal het nationale kabinet zijn: VVD, CDA en PvdA. Eventueel gecombineerd met D66 om te voorkomen dat de PvdA zich de linkse verstekeling gaat voelen. De VVD voelt zich in zo’n coalitie gesteund door het CDA. Wat dat betreft is er evenwicht.
Het is de coalitie waarop het georganiseerde bedrijfsleven aandringt. Wie vanaf een andere planeet naar het Nederlandse politieke landschap kijkt, zal zeggen: redelijke oplossing. Maar de heftige verkiezingsuitslag heeft ertoe geleid dat partijen niet strikt zakelijk, maar vooral ook emotioneel op elkaar reageren. Dat maakt het lastig. Ook de schil van deze midden-coalitie kan zomaar wegvallen.
Terug
Rosenthal is dan weer terug waar hij begon. Hij zal dan opnieuw de mogelijkheid van een rechts kabinet onderzoeken. Op het CDA zal in die fase een klemmend beroep worden gedaan. Nederland moet wél geregeerd worden.
Nog één keer de metafoor van de ui: als je te lang doorgaat met afpellen, houd je niks over. Met dat argument moet Maxime Verhagen de binnenbrand in het CDA kunnen blussen.