Maxime Verhagen speelt een gewiekst spel
Hoe had de heer Verhagen het graag gehad willen hebben? Partijgenoot Ab Klink kan door op het ministerie van Volksgezondheid. Jan Kees de Jager, ook van het CDA, mag vrijwel zeker schatkistbewaarder blijven. De VVD wil CDA-fractieleider Maxime Verhagen nu eenmaal graag aan zich binden
In zijn hart wil Verhagen natuurlijk wel, maar nu nog even niet! Hij sluit niks uit, maar voorlopig geeft hij geen sjoege. Hij vindt dat Mark Rutte (VVD) nu eerst met Geert Wilders (PVV) moet praten.
Pas als er een aanvaardbaar regeringsprogramma ligt, wil Verhagen aanschuiven. Hij laat het aan Rutte over om Wilders uit te roken.
Gewiekst
Het is een gewiekst spelletje. Wilders zal voortdurend moeten inleveren: géén hoofddoekjesbelasting, géén minarettenverbod, géén tirades tegen de Turkse regering, wél vrijheid van godsdienst voor moslims.
En al die tijd zal hij niet weten of de PVV uiteindelijk mag deelnemen aan een regering. Eerst uitkleden, dan pas weten ze of ze een zwembroek voor hem hebben.
Zenuwachtig
Al na één dag begint Wilders daar zenuwachtig van te worden. Vanmorgen deed hij een ‘dringend beroep’ op Verhagen om gewoon mee te praten onder leiding van kabinetsinformateur Uri Rosenthal (VVD).
Verhagen verschuilt zich achter de nederlaag van het CDA. Zijn partij is aangeslagen én onderling verdeeld. Voorlopig hangt het CDA dus liever in de touwen.
Maar op den duur willen ze heus wel weer regeren. In de eerste plaats omdat het CDA kampt met een personeelsoverschot. Te veel werkloze Kamerleden, demissionair bewindslieden en duimen draaiende politiek assistenten. Als je al die mensen toch weer aan een baantje kunt helpen, schuif je allerlei nachtmerriescenario’s gemakkelijk terzijde.
Crisis
Bovendien voelen CDA-regenten aandrang tot beleidsdaden, juist nu het land in crisis is. En heerlijk: zónder de PvdA. Ze zijn géén fan van de Wilders-methode, maar je weet tenminste wel wat je aan hem hebt.
Ook in de afgelopen periode deden CDA’ers soms keurig zaken met PVV’ers. Dat ging in de trant van: als jullie ons steunen in het verzet tegen een kentekenplicht voor tractoren, steunen wij jullie voorstel voor gecertificeerd personeel op dierenambulances.
Landsbelang
Nu de kabinetsformatie met allerlei omtrekkende bewegingen op gang komt, loopt iedereen op het Binnenhof te speculeren over de partijbelangen van de potentiële regeringspartners.
Dat is allemaal korte termijn. Straks ligt het politieke landschap er toch weer anders bij. Het CDA hanteert in principe de regel dat het moet doen wat in het landsbelang is: verantwoordelijkheid nemen. Daarvoor krijg je uiteindelijk de electorale beloning. Ook al doet Verhagen het nu om tactische redenen anders voorkomen: het CDA is geen partij om in de oppositie te verpieteren.
Verkiezingskater
Regeren is de beste manier om een verkiezingskater te verwerken. De situatie van het CDA is nu gelijk aan die van de VVD na de verkiezingen van 2002. Toen stond de VVD er slecht voor. Een verlies van 14 zetels. Het CDA en de LPF waren sterker.
Als kleinste regeringsfractie schoof de VVD toch maar aan, met Johan Remkes als vice-premier en Hans Hoogervorst als VVD-minister van Financiën. Bij de vervroegde verkiezingen van 2003 klom de VVD weer voorzichtig uit het dal: 4 zetels winst.
Het CDA kan – ondanks de povere verkiezingsscore – nu heel veel eisen. Een rechts kabinet moet zich in alle bochten wringen om in de Eerste Kamer aan een meerderheid te komen. Het CDA is daar met 21 zetels verreweg de grootste partij. Dat kan zich vertalen in buitensporig grote CDA-invloed op het regeringsprogramma en op onevenredig veel CDA-bewindslieden.
IJdeltuiten
Doekle Terpstra en andere ijdeltuiten in het CDA lopen verontwaardigd te doen over eventuele samenwerking met Wilders. Wat is dit voor onzin? Artikel 13 van het CDA-statuut stelt dat samenwerking met géén enkele democratische partij mag worden uitgesloten.
Verhagen kan de opgewondenheid van de linkervleugel dus gewoon naast zich neerleggen. Het enige wat hij in de gaten moet houden is de sfeer op de linkerhelft van zijn fractie. Daar moeten de geesten langzaam rijp worden gemaakt voor samenwerking (lees: inkapseling) van Wilders.
En als dat niet lukt? Dan moet het CDA óók samenwerken met Wilders, zij het in de oppositie tegen een Paars Plus-kabinet.