Mark Rutte en Job Cohen hebben een tweestrijd gekregen
In het zicht van de finish lijken de Kamerverkiezingen nog spannend te worden. Wie wordt de grootste, gaat de formatie leiden en wordt waarschijnlijk premier? Een maand lang probeerden Mark Rutte en Job Cohen andere partijen te mijden en samen uit te maken wie de grootste wordt. Die kant lijkt het nu ook op de gaan
In de laatste peilingen voorafgaand aan de verkiezingen van vandaag is het verschil tussen koploper Mark Rutte van de VVD en Job Cohen van de PvdA nog maar drie à vier zetels. Dat verschil komt neer op 180.000 à 250.000 stemmen, zo’n 2 procent van het totaal.
Als sympathisanten van GroenLinks, D66 en SP zich te elfder ure toch nog achter Cohen scharen en aanhangers van partijen als CDA en PVV dat niet doen ten gunste van Rutte, dan maakt Cohen alsnog een reële kans premier van Nederland worden.
Doelwit
Zo krijgen Rutte en Cohen wat ze al meer dan een maand nastreefden: elkaar als doelwit kiezen, het CDA naar het tweede plan verdringen en de aanhang van de kleinere concurrenten naar zich toetrekken.
CDA-lijsttrekker Jan Peter Balkenende werd genegeerd – en dat hielp vooral Rutte. Waardoor Balkenende zich gedwongen voelde al bij het eerste verkiezingsdebat een vlucht naar voren te nemen en – heel on-CDA's – van de hypotheekrenteaftrek een breekpunt maakte.
Dat hielp niet. Over Balkenende's politieke toekomst wordt de komende dagen niet alleen beslist in de totaaluitslag, maar ook door de voorkeurstemmen die op andere CDA’ers blijken te zijn uitgebracht.
Projecteren
Cohen had minder baat bij de tweestrijd dan Rutte. Cohen werd drie maanden geleden gelanceerd en pakte meteen de kop in de peilingen. Dat was vooral te danken aan het euforische vertrouwen dat linksgerichte Nederlanders - maar niet alleen zij - op Cohen wensten de projecteren.
Waar dat vertrouwen eigenlijk op was gebaseerd, is een raadsel. Hij had de boel bij elkaar gehouden in Amsterdam, heette het en Cohen claimde dat ook. Maar was dat wel zo? Was Cohen wel de voorbeeldige burgemeester van Amsterdam die hij voorwendde te zijn? En zo ja – maakte hem dat dan wel tot de ideale premier van Nederland?
Tegenvallen
Het kon alleen maar tegenvallen en dat gebeurde ook. Cohen wist de afgelopen maand de verwachtingen niet in te lossen. Zijn zo geroemde uitstraling verbleekte.
De electorale concurrentie – GroenLinks, D66, maar vooral de SP van Emile Roemer – kon zelfs iets terugwinnen, wat Mark Rutte hielp bij het innemen van de koppositie.
Maar misschien lopen de sympathisanten van Halsema, Pechtold en Roemer vandaag om strategische redenen weer over naar Cohen.
Wilders
De Dark Horse bij dit alles is Geert Wilders. Wilders wordt door veel media en politici al maanden gretig afgeschilderd als de man wiens momentum voorbij is. Vooral omdat thema's als immigratie, integratie en islam en ook misdaad er minder toe doen omdat het nu over de economie zou gaan.
Maar die thema’s zijn, hoe ongemakkelijk dat voor veel politici ook is, helemaal niet weg. Rutte was dan ook zo verstandig om strikter dan ooit te zijn op de kansarme immigratie en ook, net als Wilders, in te zetten op het reduceren van Nederlands gulle giften aan Europa en Afrika.
Maar Wilders is in de ogen van veel burgers toch meer eigenaar van deze thema’s dan Rutte.
Sympathie
Het kan dus dat de verkiezingen worden beslist door de sympathisanten van Wilders. Die sympathie wordt door de peilers meestal onderschat. Als Wilders die extra stemmen weet te winnen, kan zijn partij zelfs nog met het CDA wedijveren om de derde plaats.
Er zullen ook Wilders-sympathisanten zijn die Cohen de overwinning niet willen gunnen, en toch maar - al dan niet met bloedend hart - op Rutte stemmen. Die tweestrijd, maar nu bij de kiezers, kan vanavond beslissend zijn voor de tweestrijd tussen Cohen en Rutte.