door
Syp Wynia
9 jul 2010
Mark Rutte lijkt opgewekt aan de onderhandelingen met links deel te nemen
Het kan natuurlijk zijn dat Mark Rutte een briljante schaker is, die het paarse spel meespeelt om het uiteindelijk te kunnen opblazen. Echter: Rutte’s eigen staat van dienst voedt de twijfel. Wat bezielt Rutte?
Precies een maand geleden waren er Tweede Kamerverkiezingen. De VVD werd de grootste, de PVV was de grootste winnaar. En nu? Tot inhoudelijke onderhandelingen met de PVV kwam het niet, ook omdat het CDA de boot afhield.
Tot inhoudelijke onderhandelingen van een kabinet van VVD, PvdA en CDA (met eventuele aanvullingen) kwam het niet, omdat de PvdA daar niet aan mee wilde doen (althans: Job Cohen van de PvdA opperde die mogelijkheid wel, maar slikte die ijlings weer in).
Logisch gevolg?
En nu onderhandelt de Mark Rutte dus met drie linkse partijen over de vorming van een paars-plus-kabinet. Is dat een logisch gevolg van de verkiezingsuitslag? De vorige informateur, de PvdA’er Herman Tjeenk Willink, vindt van wel. Die goochelde met cijfers om tot de conclusie te komen dat deze coalitie het best uit de verkiezingen was gekomen.
Eerder verklaarde Tjeenk Willink dat de koningin hem aan had gewezen om er zelf niet van beticht te kunnen worden een keus voor paars (wens van links) of voor 'nationaal' (wens van VVD en CDA) te maken. Maar de door de koningin op eigen gezag aangewezen Tjeenk Willink maakte die keuze dus wel. Voor paars – de linkse keuze.
Opgewekte Rutte
Mark Rutte lijkt daar opgewekt in te hebben gevoegd. Vriend en vijand verbazen zich er over. Rutte profileerde zich voor de verkiezingen rechtser dan eerder het geval was, maar stevent af op een regeerakkoord waarin de VVD wordt opgesloten in een links blok. Negen van de tien linkse kiezers vinden dat het beste idee, negen van de tien VVD-kiezers vinden het heilloos.
Goed, Rutte haalde voorafgaand aan het paarse avontuur wel één concessie binnen van Job Cohen. Die moest beloven dat als paars niet lukte hij andere coalitiemogelijkheden (lees: samen regeren met het CDA) weer een kans zou geven.
Misschien is dat een meesterzet. Misschien is het briljant van Rutte, dat hij helemaal lijkt op te gaan in paars, terwijl hij intussen schaakt in de richting van wat hij liever wil: een coalitie met Cohen en Maxime Verhagen van het CDA. Het is niet helemaal uit te sluiten.
Twijfels
Maar voorlopig domineren toch de twijfels. Rutte’s eigen conduitestaat geeft daar ook aanleiding toe. Twintig jaar geleden was hij voorzitter van een linkse JOVD. Dat kan. Maar ruim tien jaar geleden gaf Rutte nog een interview, waarin hij die koers met terugwerkende kracht verdedigde door te stellen dat de VVD onder Joris Voorhoeve te populistisch en te conservatief was, en niet liberaal genoeg.
Onder Voorhoeve! De VVD sloeg onder Voorhoeve juist een links-liberale weg in (en Voorhoeve is inmiddels uit protest tegen de te rechtse koers van Rutte tevens lid van D66 geworden).
D66 erbij
In 2004 flirtte Rutte met de gedachte om D66 er bij te halen, omdat de VVD te Wassenaars zou zijn. Vervolgens ging hij een reeks zondagen (in het 'Veere-beraad') praten over wat mede-initiatiefnemer Rob Oudkerk (PvdA) 'een progressieve volkspartij' noemt.
Volgens Oudkerk (deze week in HP/De Tijd) haakte Rutte af omdat hij 'binnen de VVD' zijn plannen wilde realiseren. In 2006 verloor Rutte als VVD-lijsttrekker de verkiezingen met een programma waarin de immigratie als probleemloos werd gekenschetst. Voor zover er een probleem was, kwam dat door discriminatie.
Rechtser
Daar leerde Rutte van, van dat verkiezingsverlies. Hij omarmde de afgelopen jaren voorstellen van fractieleden als Henk Kamp (immigratie) en Arend Jan Boekestijn (ontwikkelingshulp) en profileerde zich ook verder rechtser dan voorheen. Zo won hij ook de verkiezingen.
Maar vervolgens liet Rutte zich ringeloren door Job Cohen en diens bondgenoten Alexander Pechtold en Femke Halsema, die de stille steun van Hare Majesteit en de openlijke steun van haar rechterhand Tjeenk Willink genieten. Rutte lijkt daar in mee te gaan, dat is wel het minste dat er van te zeggen valt. Maar daarmee groeit ook het raadsel-Rutte. Wanneer gaat de echte Mark Rutte opstaan?