door
Syp Wynia
5 jul 2010
Wat moet een VVD'er in hemelsnaam met Cohen, Halsema en Pechtold?
Vandaag beginnen dus onderhandelingen over een kabinet van de VVD met drie linkse partijen. Wat is er in hemelsnaam in VVD-leider Mark Rutte gevaren, dat hij plotseling een kabinet met Job Cohen, Alexander Pechtold en Femke Halsema zou willen beginnen?
Ga maar na. In de verkiezingscampagne waren Rutte en Cohen de grootste tegenstanders. Rutte noemde het PvdA-programma ‘de langste zelfmoordbrief uit de geschiedenis’. Hij zei dat de tegenstellingen tussen de VVD en de PvdA in lange tijd niet zo groot waren geweest. Cohen op zijn beurt stelde dat Rutte de economie kapot wilde bezuinigen en dat Rutte voor geweldig veel werkloosheid zou zorgen.
Nu was het voor beide heren niet simpel om zich onder dat campagnegeluid uit te worstelen, want ze zijn tot op zekere hoogte tot elkaar veroordeeld. Dat was voor Rutte niet per se noodzakelijk, maar dan had hij met de PVV van Geert Wilders moeten regeren (en de CDA daar warm voor moeten maken). Zo’n kabinet had het dan wel met een krappe meerderheid in de Tweede Kamer moeten doen en zonder meerderheid in de Eerste Kamer.
Weg rechts
Niettemin zei Rutte dat die coalitie zijn voorkeur had. Geloofwaardig was hij op dat punt nooit. En een week geleden gaf hij de linkse partijen hun zin, door te doen alsof hij Geert Wilders uitnodigde om onderhandelingen te beginnen. Maar dan om te beginnen zonder het CDA, wat Wilders afwees – en Rutte zelf eerder ook onzinnig had gevonden. Weg rechts alternatief.
De tweede voorkeur voor Rutte was een coalitie met PvdA en CDA, eventueel aangevuld met D66 zoals Rutte twee weken geleden zei. Dat kwam heel dicht in de buurt van wat Cohen toen opperde, zij het dat Cohen ook GroenLinks erbij wilde hebben. Cohen kwam daar op terug, toen Pechtold en Halsema hem er aan herinnerden dat ze samen hadden afgesproken hoe dan in te zetten op Paars-plus: zij samen met de VVD.
Gijzeling
Op de keper beschouwd wordt Cohen dus – misschien vindt hij dat fijn, misschien ook niet - in gijzeling gehouden door het tandem Pechtold en Halsema. En samen hebben Cohen, Pechtold en Halsema nu Rutte gegijzeld, zodat er voor Rutte, wil hij regeren, slechts de mogelijkheid rest om met drie linkse partijen in zee te gaan. Dat is in zoverre de eigen schuld van Rutte, dat hij de deur naar regeren met de PVV heeft dichtgegooid, wat alleen al om tactische redenen niet slim is.
Maar wat valt er in vredesnaam voor de leider van de VVD te winnen in een coalitie met PvdA, D66 en GroenLinks. Zijn eigen kiezers willen het niet, de VVD opgesloten in een links kabinet. Rutte lijdt al aan een zwak imago, in de zin dat hij zich eerder als een soort D66’er profileerde. Als uit coalitiesamenwerking met links dat profiel bevestigd wordt, zal Rutte’s rechtse profilering tijdens de verkiezingscampagne als opportunisme worden beschouwd. Weg Rutte, weg VVD.
Niets te winnen
Inhoudelijk heeft Mark Rutte ook al niets te winnen met samenwerking met de drie linksen, tenzij hij – volgende kiezersbedrog – toch de hypotheekrenteaftrek wil aanpakken. Cohen en Halsema willen twee keer zo traag bezuinigen als Rutte (Pechtold zit er tussenin) en de schatkistcrisis vooral oplossen door de lasten te verhogen. Van het bevriezen van de ambtenarensalarissen en de uitkeringen – verkiezingsbelofte van de VVD – komt al helemaal niets terecht. De ontwikkelingshulp zal onaangetast blijven, de immigratie van kanslozen zal voortgaan. Etcetera, etcetera.
Mark Rutte zal wel doodsbenauwd zijn dat de drie linksen die elkaar tactisch vasthouden hem buitenspel zetten als hij te hoge eisen stelt. Dat vinden ze bij de VVD vast heel erg, dat risico van de verkiezingen winnen en vervolgens niet regeren.
Maar opgesloten worden in een coalitie met PvdA, D66 en GroenLinks? Dat is voor de VVD pas de langste zelfmoordbrief uit de geschiedenis.