Geert Wilders schuift na de verkiezingen aan bij Paul Witteman
Wat drijft de kiezer bij het maken van een keuze voor een bepaalde politicus of politieke partij? Dat is een oude vraag, even oud als de politiek zelf. Ook Aristoteles stelde dit soort vragen over de democratie.
Natuurlijk leven we nu in een complexere samenleving waarin de overheid veel meer verantwoordelijkheden draagt dan in de oudheid. De communicatiemogelijkheden zijn aanzienlijk anders dan tweeduizend jaar geleden. Daarnaast leven we nu in een geglobaliseerde wereld.
Je kunt andere landen bezoeken zonder dat er een veroveringsoorlog voor nodig is. Miljoenen mensen begeven zich elke dag in den vreemde. We leven dus in een open wereld waardoor de politieke ontwikkelingen sneller en heftiger kunnen zijn.
Media en Wilders
Naar aanleiding van politieke ontwikkelingen in Nederland stelde de Nederlandse Nieuwsmonitor een onderzoek (pdf) in naar de relatie tussen de media en PVV-leider Geert Wilders. Waarom is de relatie tussen de media en Wouter Bos eigenlijk niet onderzocht, toen hij in 2003 de verkiezingen had gewonnen? Hij verdubbelde toen het aantal Kamerzetels van zijn partij.
Wilders was vaak in de media. Hoe vaak hebben de kranten aandacht besteed aan Wilders? Laten we naar de statistieken kijken: 'de Volkskrant heeft sinds 2004 met 2.639 artikelen de meeste aandacht voor Wilders, gevolgd door Trouw (2.174) en NRC Handelsblad (2.168). De Telegraaf blijft met 1.436 stukken duidelijk achter. Waarom juist die krant minder aandacht voor Wilders had, is niet onderzocht. Vooral het behalen van negen zetels bij de verkiezingen van 2006, het pleidooi voor een Koranverbod, het bestempelen van toenmalig PvdA-minister Ella Vogelaar als 'knettergek' en de film Fitna leidden tot veel publiciteit.'
Aandacht
De Volkskrant, Trouw en NRC Handeslblad hebben dus de meeste aandacht besteed aan Geert Wilders. Maar wat houdt 'aandacht' in? Ik wed met u dat de meeste teksten in deze kranten kritisch, en zelfs vijandig waren tegenover Wilders. Waar ging het om? De boosheid van de linkse kerk op Wilders. Hoe kan Wilders groeien ondanks de collectieve verontwaardiging van de linkse kranten?
Ik heb al een aantal keer geschreven dat Wilders mensen als Jeroen Pauw en Paul Witteman enorm dankbaar moet zijn. Ze zochten continu naar personen die Wilders als een nazi-figuur wilden neerzetten.
Televisieprogramma's
Wat niet in het onderzoek staat, is het feit dat Wilders zelden in de tv-praatprogramma's verscheen: hij was nooit bij Pauw & Witteman, en afgezien van de verkiezingsperiode was hij ook nooit te gast bij NOVA. Ook verscheen hij nooit in Buitenhof. Wie waren daar wel altijd aanwezig? De PvdA'ers, D66-leider Alexander Pechtold en andere anti-Wilders mensen.
Wat Wilders elke avond in de woonkamer van de burgers bracht, was en is de massale verontwaardiging in de media. Dit zou juist moeten worden onderzocht. Wat kunnen we hieruit leren?
Anti-Wilders campagne
Een aanzienlijk deel van Nederland gelooft de anti-Wilders campagne niet. De linkse media hadden het anders moeten doen. Ze hadden zich juist neutraal moeten opstellen. En proberen te begrijpen of voor de uitspraken van Wilders enig aanknopingspunt te vinden zou zijn in de werkelijkheid.
Haat en morele verontwaardiging zijn de slechtste politieke wapens die men in een democratie kan inzetten tegen zijn vijanden. In deze sfeer demoniseerde het tv-programma Zembla (VARA) Wilders kort voor de verkiezingen. Maar zo werkt een politieke strijd niet.
Gek?
Zijn Nederlanders gek en kiezen zo maar voor iemand die de meeste negatieve aandacht kreeg in de media? Natuurlijk niet. Want als dit waar zou zijn, dan moeten we democratie afschaffen. De onderzoekers komen daarom tot de conclusie: 'De aandacht voor een partijleider is essentieel, maar op zichzelf niet genoeg voor zetelwinst – CDA-premier Jan Peter Balkenende en de PvdA-leiders Bos en Cohen werden in de pers nog vaker genoemd.'
Als er een relatie bestaat tussen de uitspraken van een politicus en de politieke realiteit, dan ontstaat de verleiding om voor deze politicus te gaan kiezen. Te meer wanneer hij door de meeste media en het politieke establishment wordt verketterd.
Problemen
De tegenstanders van Wilders, de linkse kerk in de media, zouden moeten zoeken naar de aard en de omvang van de problemen in de samenleving. Daarna moeten ze hopen dat die problemen door hun politieke geestverwanten - de bekwame tegenstanders van Wilders in de politiek - zouden worden vertaald in beleidstermen.
D66 zou bijvoorbeeld - gelet op hun antiklerikale houding - een bastion voor de islamkritiek moeten zijn.
Dit is de partij niet. En dat is de reden voor het succes van Kamerlid Geert Wilders.