Cohen gisteren tijdens het debat met informateur Lubbers
Job Cohen is mislukt als de man die de PvdA zou redden. Kan hij het niet? Verkeek hij zich op Lubbers, Rutte, Verhagen en liet hij zich gijzelen door zijn eigen secondanten en Pechtold en Halsema? De antwoorden
Job Cohen is, zoals de zaken nu staan, de grote verliezer van de formatie. Beter gezegd: hij is de grote verliezer van het afgelopen half jaar. In maart lanceerde Cohen zich als de PvdA-leider die, anders dan zijn voorganger Wouter Bos, Nederland zou behoeden voor Geert Wilders. Een half jaar later gaat Wilders, precies zoals Wilders wilde, een kabinet in het zadel houden zonder zelf mee te regeren. Met dank aan Cohen.
Fouten stapelen
Job Cohen presenteerde zich in maart als de volgende premier van Nederland. Die kant leek het ook even op te gaan. Maar uiteindelijk haalde de PvdA onder Cohen zelfs minder zetels dan onder Wouter Bos. De VVD werd de grootste, mede met dank aan Job Cohen. Want Cohen had bedacht dat hij vooral Mark Rutte en zijn VVD moest aanvallen om zelf goed uit de verkiezingen te winnen. Daar profiteerde Rutte van.
Na de verkiezingen stapelde Cohen fout op fout. Hij leverde zich uit in een verbond met Alexander Pechtold van D66 en Femke Halsema van GroenLinks. Die hielden hem stevig in de tang. Gedrieën eisten zij dat er een PaarsPlus-kabinet met de VVD zou komen. Cohen danste naar het pijpen van Pechtold en Halsema.
Midden juni liet Cohen zich ontvallen dat hij best met CDA en VVD wilde regeren, als Pechtold en Halsema maar mee deden. Daar was met Rutte best over te praten geweest, als Cohen Halsema maar liet vallen. Maar al na een halve dag liet Cohen zich terugfluiten door Pechtold en Halsema. Zij zouden toch samen voor PaarsPlus gaan?
Lasten verzwaren
Nadat dat mislukte omdat Cohen niet meer dan 13 miljard wilde bezuinigen maar wel de lasten wilde verzwaren weigerde Cohen vrijwel ieder alternatief. Hij wilde nog steeds niet met de SP en evenmin met CDA en VVD. Wel haalde hij zijn eerdere suggestie uit de kast om met VVD, CDA, D66 en GroenLinks te regeren, zij het dat het dan een zakenkabinet van vooraanstaande Nederlanders moest worden.
Maar eerst en vooral vond hij dat de optie om VVD en CDA om met Geert Wilders te regeren definitief van tafel moest. En dus adviseerde hij informateur Ruud Lubbers om die optie te onderzoeken. Dat geschiedde. En die combinatie lijkt nu te gaan regeren. Cohen staat met lege handen, buitenspel.
Hoe is dit onbeholpen gedrag te verklaren?
1 Cohen is een amateur. Hij zei het zelf, bij de raadsenquête in Amsterdam over de miljardenverslindende Noord-Zuidlijn. Hij als burgemeester en de rest van het college: ze waren allemaal maar amateurs. In het leiden van een partij, het voeren van campagne en het formeren van een kabinet is Cohen zeker een onervaren amateur.
2 Cohen verkeek zich op Ruud Lubbers. Net als de andere linkse partijen dacht Cohen dat Lubbers – een erkend tegenstander van Geert Wilders – er wel voor zou zorgen dat Wilders buiten de orde zou worden verklaard. Dat zou misschien ook gebeurd zijn, als Cohen zelf maar niet had geadviseerd dat VVD en CDA met Wilders moesten praten.
3 Cohen laat zich opjagen door zijn secondanten. Dat gebeurde al tijdens de verkiezingscampagne, toen Cohen voortdurend zijn verkiezingsprogramma aanpaste. Hij heeft geen goede adviseurs aan Diederik Samsom en Ronald Plasterk. Als Cohen de kerst niet haalt, of de Statenverkiezingen, staan zij klaar om de leiding bij de PvdA over te nemen.
4 Cohen heeft een verkeerd beeld van de PvdA, door zijn ervaring als burgemeester in Amsterdam. Daar deelt de PvdA de lakens uit. Maar Amsterdam is Nederland niet.
5 Cohen verkeek zich op de VVD. Ze zagen in Rutte een linkse VVD’er die maar wat graag met links wilde regeren. Dat was misschien niet helemaal onjuist, maar de VVD-achterban zou dat nooit gepikt hebben.
6 Cohen verkeek zich op het CDA. Bij de PvdA denken ze al veertig jaar dat ze het CDA kunnen chanteren met het idee dat er een omvangrijke linkervleugel is, een vleugel die altijd met de PvdA wil regeren. Die vleugel bestaat wel, maar is veel kleiner dan ze bij de PvdA denken. Bovendien willen ze bij het CDA vooral regeren en niet verliezen. Regeren doen christendemocraten liever over rechts. Al was het maar omdat regeren met de PvdA altijd tot ruzie leidt en bovendien tot rampzalige verkiezingsresultaten.
Waarschijnlijk is het een mengsel van bovenstaande verklaringen. Het voorlopige eind van het liedje is dat Job Cohen mislukt is. Als redder van de PvdA, als kandidaat voor het premierschap en als potentiële regeringspartner. Job Cohen moet oppositieleider spelen. In de Tweede Kamer, met Geert Wilders naast zich. Dat kan hij ook niet.