Bouterse werd democratisch tot presedent verkozen
Vooropgesteld, ik ben geen Suriname-deskundige. Toch worstel ik met Desi Bouterse. De feiten spreken voor zich. Bouterse pleegde een staatsgreep. Daarbij liet hij 15 intellectuelen executeren (voor Zuid-Amerikaanse begrippen is dit een klein incident) en daarvoor wordt hij nu in Paramaribo ter verantwoording geroepen.
Er loopt een strafrechtelijk onderzoek naar de Decembermoorden. Ondertussen zijn we al meer dan twee decennia verder. En desalniettemin werd hij telkens gekozen als de leider van een politieke partij en kon hij zich verzekeren van een zetel in het Surinaamse parlement.
Veroordeeld
Daarnaast werd Bouterse door de Nederlandse justitie vervolgd wegens deelname aan een criminele organisatie en handel in verboden middelen. Omdat hij niet voor de rechter wilde verschijnen, werd hij bij verstek veroordeeld. Bouterse heeft zich nooit willen verdedigen tegen de aanklachten. Dit neemt niet weg dat hier sprake is van een juridisch geldig vonnis tegen Bouterse. Dit brengt met zich mee dat hij in Nederland een straf moet uitzitten.
Surinamers in Nederland zijn diep verdeeld over de positie van Bouterse. Een overwegend deel van de Surinamers veroordeelt Bouterse niet. Weer een ander deel van de Surinamers ziet een misdadiger in hem, vooral vanwege de Decembermoorden. Voor de Nederlandse overheid is hij een gehaat persoon die zo snel mogelijk uit het publieke domein moet worden verwijderd.
Rechtsstaat
Suriname is een democratisch land waar men ook de principes van de rechtsstaat in acht neemt. We mogen Suriname niet verwarren met Iran of Libië. Er worden periodieke verkiezingen gehouden. Deze verkiezingen zijn vrij en eerlijk. De politieke strijd verloopt geweldloos.
Eigenlijk is Suriname formeel gezien even democratisch en vrij als Nederland. Corruptie en armoede zijn twee grote problemen waarmee Suriname worstelt. Maar gelukkig kunnen de burgers via de periodieke verkiezingen invloed uitoefenen op dit soort politieke vraagstukken. Als ze dat tenminste willen.
Democratie
Desi Bouterse is de president van Suriname geworden via democratische, vrije en eerlijke verkiezingen. Van verkiezingsfraude of geweld wordt niet gesproken. President Bouterse is een democratisch gekozen staatshoofd.
In alle opiniërende stukken lees ik slechts een ondubbelzinnige veroordeling van Bouterse. Is Bouterse van plan om Suriname in een dictatuur te veranderen? Dat blijkt in ieder geval niet uit zijn verkiezingscampagne.
Dilemma
Ik begrijp degenen die Bouterse veroordelen wel. De Decembermoorden zijn terecht nog niet vergeten, laat staan vergeven. Maar toch zitten we met een vreselijk dilemma: Bouterse is, ondanks zijn nare verleden, een democratisch gekozen president die het land niet wil veranderen in een dictatuur. Het gaat hier niet om Bouterse, maar om het Surinaamse volk. Hoe moet je daarmee omgaan?
John Janssen van Galen nam het tot mijn vreugde in een opiniestuk in NRC op voor de Surinaamse burgers.
Eerst beantwoordt hij de vraag wat eigenlijk Suriname is: 'Suriname is een door Nederlanders gemaakt land. Het overgrote deel van de inwoners heeft voorouders die er door ons gebracht zijn. Bij een van mijn eerste bezoeken aan het land zei een stoere zwarte bij het fort Nieuw Amsterdam tegen mij het volgende: "Suriname is nog niet, mijnheer, Suriname moet nog worden. U moet ons helpen te worden".'
Tja, zonder Nederland zou Suriname niet hebben kunnen bestaan. Deze constatering is van wezenlijk belang.
Ontwikkeling
Waarom heeft de meerderheid van het volk op Bouterse gestemd? Deze vraag beantwoordt Jansen van Galen in twee etappes: 'Nederland heeft na 35 jaar onafhankelijkheid niet wezenlijk kunnen bijdragen aan de ontwikkeling van Suriname. Het gaat allemaal te traag. Daarom wil Suriname daadwerkelijk onafhankelijk worden van Nederland.'
'Het is allemaal symboliek. Nederland heeft weinig belangen meer in het land en onze onderlinge handel is verwaarloosbaar. Suriname is feitelijk al goeddeels op zijn Amerikaanse omgeving georiënteerd.' Dit verklaart de keuze voor Bouterse.
Onafhankelijkheid
De keuze voor Bouterse is de eerste stap naar psychologische onafhankelijkheid. De toekomst van Suriname ligt niet in Nederland, maar in het continent Amerika. Bouterse kan Nederland niet in. Hij richt zijn blik op de Amerikaanse landen. In die landen is hij van harte welkom. Daar liggen de economische kansen voor Suriname.
In het geval van Suriname ben ik het met Janssen van Galen eens dat Nederland zich bescheiden zou moeten opstellen.