door
Eric Vrijsen
8 sep 2010
Tjeenk Willink moet een nieuwe informatieronde houden
De benoeming van Herman Tjeenk Willink als informateur wekte verbazing, maar nieuwe feiten maken de benoeming noodzakelijk. Bovendien zou het aanwijzen van Rutte als informateur de VVD een slechte onderhandelingspositie opleveren
De complotdenkers beleefden gisteravond natuurlijk een
heerlijk moment. Terwijl een duidelijke meerderheid van de Tweede Kamer verder
wil met de vorming van een rechts kabinet, benoemde Koningin Beatrix
uitgerekend Herman Tjeenk Willink tot informateur. Hij is PvdA’er, paars gezind
en bepaald geen fan van Geert Wilders.
Nieuwe feiten
Maar de benoeming is staatsrechtelijk correct. Er waren
gewoon nieuwe feiten. Toen de rechtse kompanen Mark Rutte (VVD), Geert Wilders
(PVV) en Maxime Verhagen (CDA) op maandag ten paleize hun mening gaven, zag
Wilders een rechts kabinet niet meer zitten. De volgende dag – inmiddels was
spijtoptant Ab Klink uit de CDA-fractie verdwenen - veranderde Wilders van
mening.
Bij nieuwe feiten kan het staatshoofd niet anders dan een
extra informatieronde inlassen. Dat kost tijd, maar zorgvuldigheid gaat boven
alles. Koningin Beatrix kan haar beslissingen niet baseren op de knipselmap met
krantenberichtjes.
Debat
In dit geval had ze zich overigens wel kunnen baseren op het
Kamerdebat van dinsdagmiddag. Toen lieten Rutte, Wilders en Verhagen duidelijk
blijken dat ze verder wilden met elkaar. In principe had de Koningin dus Rutte
meteen tot informateur kunnen benoemen, zodat VVD, PVV en CDA verder konden
onderhandelen.
Ze had Rutte ook opdracht kunnen geven een ‘proeve’ van een
rechts regeerakkoord te schrijven. Ze had hem zelfs kunnen benoemen tot
formateur. Het regeerakkoord is toch praktisch klaar, dus kon hij meteen verder
met het ronselen van ministers.
Maar dan had Rutte een zware last op de schouders gekregen.
De formatie was dan ‘zijn’ formatie geworden, waarbij een nieuwe mislukking tot
enorm reputatieverlies zou lijden. Rutte mocht niet falen en die situatie zou
door PVV en CDA worden uitgebuit. De VVD zou in een ongunstige
onderhandelingspositie zijn gekomen.
Niet rouwig
Stel bij voorbeeld dat Wilders toch nog wat wilde knabbelen
aan het eerder afgesproken bezuinigingsbedrag van 18 miljard. Dan moest Rutte
toegeven.
Rutte hoeft dus niet rouwig te zijn om de benoeming van
Tjeenk Willink. De informateur vangt voor hem de risico’s op. En als het te
langzaam gaat, regelen de drie onderhandelaars onderling wel weer iets om de
vaart erin te houden.