De Koningin wil Cohen graag als premier
Koningin Beatrix heeft meer dan twee uur gesproken met VVD-leider Mark Rutte. Omdat hij en andere politieke leiders zich, in tegenstelling tot eerder door henzelf uitgebrachte adviezen, hadden uitgesproken voor de voortzetting van onderhandelingen voor de vorming van een rechtskabinet. Ze deden deze uitspraken in een Kamerdebat.
Welke politieke betekenis moeten we toekennen aan deze gebeurtenis?
Wat is een parlement? De wil van het volk. In het parlement nemen de volksvertegenwoordigers zitting. Als de politieke leiders in een formatieproces, zonder een gesprek met de vorstin, hun politieke wil kenbaar maken, is er iets merkwaardigs aan de hand met dit formatieproces en de veranderende politieke cultuur. Wat is er aan de hand?
Zorgwekkend
De wilsverklaring van PVV, CDA en VVD in een Kamerdebat markeert een republikeins moment. Niet de monarchie, maar de wil van het volk wordt bepalend geacht.
Vanuit het perspectief van Beatrix is dit een zeer zorgwekkend gebaar. Daarom heeft zij twee uur lang met Rutte gesproken over de te volgen procedure. Om de monarchale procedure in ere te herstellen, benoemde majesteit Herman Tjeenk Willink als tusseninformateur.
De PvdA’er Tjeenk Willink kreeg de opdracht om monarchaal te handelen. De procedure rond de formatie dient de wil van het volk (een parlementaire meerderheid) van een monarchaal gouden randje te voorzien. Alsof niet het volk maar de vorstin heeft besloten. Dit spelletje werkte altijd perfect. Een voorlopige conclusie: links is monarchaal geworden en rechts dreigt republikein te worden.
Letterlijk
Maar Tjeenk Willink nam zijn opdracht veel te letterlijk. Hij waarschuwde Rutte voor zijn positie en geloofwaardigheid. Dat is uniek. Dit hoort niet tot de constitutionele monarchale handelingen.
De geloofwaardigheid van de toekomstige minister-president van Nederland behoort niet tot het takenpakket van de monarchie. Het volk bepaalt tijdens verkiezingen of de premier geloofwaardig is.
Tjeenk Willink, onderkoning van Nederland, overschreed daarmee de grenzen van zijn bevoegdheden. Als een lakei van een vorstin moet hij oppassen met wat hij zegt. Een linkse, ondoordachte onderkoning kan de monarchie enorm veel schade toebrengen.
Buiging
Tjeenk Willink mag onder geen beding Beatrix’ relatie met een deel van de bevolking aantasten. Want Rutte is premierkandidaat voor VVD, CDA, PVV en ook nog SGP. Tezamen vertegenwoordigen ze een meerderheid van alle uitgebrachte stemmen. En dit moet Tjeenk Willink met een gepaste zichtbare buiging respecteren, zoals een goede lakei dat hoort te doen.
Koningin Beatrix moet zich na deze formatie gaan bezinnen. Vroeger hadden de linkse mensen niets met de monarchie. Het Koningshuis slaagde erin – althans sinds de jaren zestig van de vorige eeuw – om de linkse elite en partijen in te kapselen.
Links is niet alleen geneutraliseerd, maar het is zelfs onderdeel geworden van de monarchale elite. En omdat rechts altijd monarchaal was, was de cirkel rond. De cirkel is weer gebroken. Hoe?
Verwijderd
De monarchie is helemaal in de handen van links gekomen. Rechts werd verwijderd van het paleis. Maar intussen is de maatschappij grondig veranderd. Terwijl de adviseurs en wetenschappers van de monarchie onveranderlijk zijn gebleven.
Door de komst van Fortuyn, Hirsi Ali en Wilders is de politieke arena totaal veranderd. De kiezers van VVD, PVV en een groot deel van het CDA (dat intussen voor een deel is weggelopen naar PVV en VVD) staat op een onaangename afstand van Oranje.
Alle toespraken van onze vorstin waren geïnspireerd door de linkse elite. De linkse toestand van de monarchie valt nu echt genadeloos op. De liberalen en conservatieven weten dat ze, wat de vorstin betreft, niet welkom zijn in het hart van de macht. Dit onaangename gevoel wordt versterkt door Tjeenk Willink en Ruud Lubbers. Rutte is niet de premier die Beatrix wil. Job Cohen is haar beoogde premier. De geschiedenis leert dat niet de anderen maar de monarchen zelf de monarchie in gevaar kunnen brengen.
Herstellen
Het zou verstandig zijn als de vorstin de gebroken cirkel van verbondenheid met haar volk, dus ook de rechtse meerderheid, gaat herstellen. Nu al horen wij dat Tjeenk Willink door Cohen of Ernst Hirsch Ballin zou worden opgevolgd.
Beiden representeren liberaal-conservatief of rechts Nederland niet. De Koningin moet van deze mogelijkheid gebruik maken om een rechtse onderkoning te benoemen.
Henk Kamp lijkt mij de beste kandidaat voor deze functie om de gebroken cirkel te herstellen. Er blijven nog genoeg linkse mensen over in en om de monarchie. Kortom, Beatrix moet de rechtse politici, intelligentsia en het volk inkapselen.