door
Rik Kuethe
11 jan 2011
De FBI onderzoekt de plaats delict
Iemand die in Amerika wordt gearresteerd voor het plegen van een halsmisdrijf, loopt de kans ter dood te worden gebracht, al kan het door het uitstel van executie tientallen jaren duren voordat het zover is.
De beste advocaat van het land voor hen die serieus met de doodstaf rekening moeten houden, zoals Jared Loughner, die op 8 januari in Tucson, Arizona, een bloedbad aanrichtte, is de 58-jarige Judy Clarke. Loughner doodde zes mensen onder wie een federale rechter en verwondde een vrouwelijk Congreslid levensgevaarlijk.
Unabomber
De briljante strafrechtjuriste, Clarke, zorgde ervoor dat een aantal weerzinwekkende misdadigers aan de dood kon ontsnappen. Te denken valt aan mensen zoals Ted Kaczynski, 'de Unabomber', die het onheil dat hij veroorzaakte per post thuis liet bezorgen. Of neem Susan Smith, een vrouw uit South Carolina die in 1994 een auto waarin zij haar zoons had opgesloten een meer in liet rijden. Beiden wisten het vege lijf redden en kregen levenslang.
Judy Clarke is een onopvallende vrouw, die de schijnwerpers mijdt en zelden de pers te woord staat. Waar vele van haar confrères in de rechtzaal flamboyant gedrag vertonen, gedraagt Clarke zich juist onopvallend, waarbij haar fenomenale kennis van het strafrecht wel weer opvalt.
Clarke is een overtuigde tegenstander van de doodstraf. Dat moet wel op ideële gronden zijn, want mocht die ooit afgeschaft worden, dan is er voor het specialisme van Clarke geen emplooi meer. Zij is er van overtuigd dat als het publiek alles zou kunnen zien wat zij zelf te zien krijgt, de sympathie van de buitenwacht voor de verdachte aanzienlijk zou toenemen.
Droomteam
Onder haar collegae staat Clarke bekend als 'de schutspatrones van de strafrechtadvocaten' of het 'Eenpersoons Droomteam'.
Vaak gaan de zaken niet over de vraag of de verdachte schuldig is. Zoals in het geval van Loughner is dat immers zonneklaar. Het gaat veeleeer over de vraag doodstraf of levenslang? Dan is het voor de advocaat zaak om de verdachte zoveel mogelijk te humaniseren en zo gauw mogelijk te brandmerken als ontoerekeningsvatbaar wegen krankzinnigheid. Smith, de moeder die haar kinderen verdronk, maakte tijdens haar proces een aardige indruk.
Druk
Clarke bereikt haar doel bijna altijd door middel van 'plea bargaining', het opzetjes maken met het openbaar ministerie. De New York Times meldt dat het proces Loughner volgens haar vakgenoten een typische 'Judy Clarke zaak' mag heten. Aandacht verzekerd, de eis van de doodstraf vrijwel verzekerd, met de druk van de politiek om die ook op te leggen en een verdachte die weinig sympathie bij het grote publiek zal wekken.
Clarke zal het ongetwijfeld op krankzinnigheid van haar cliënt gooien. Maar die roep vindt bij de rechters steeds minder gehoor. De laatste keer dat een verdachte wegens krankzinnigheid vrijuit ging, was in 1982. Toen werd de man die een aanslag op Ronald Reagan had gepleegd ontslagen van rechtsvervolging.