door
Remko Nods
20 okt 2011
Hoe erg is het nu met pensioencrisis?
Als de financiële markten herstellen, kunnen dreigende kortingen bij pensioenfondsen ongedaan worden gemaakt
Directeur Gerard Riemen van de Pensioenfederatie schat dat meer dan één miljoen werknemers en gepensioneerden moeten vrezen voor een korting van ‘gemiddeld 3 procent’ op hun pensioen, omdat circa honderd pensioenfondsen, waaronder bijna alle grote, er zo slecht voor staan dat ze niet snel genoeg kunnen herstellen van de crisis op de financiële markten. Hun dekkingsgraad is veel te laag.
De dekkingsgraad (de verhouding tussen het vermogen en de pensioenverplichtingen van hun pensioenfonds) is lager dan de toezichthouder, De Nederlandsche Bank, eist.
Voorjaar
Voorop staat: waarschijnlijk worden meer mensen door de pensioencrisis getroffen. Het ABP telt Riemen kennelijk niet mee. Ook daar dreigt een korting, die 2,8 miljoen mensen kan treffen.
In totaal zijn zeker 6 miljoen mensen betrokken bij fondsen die volgens de toezichthouder een te lage dekkingsgraad hebben. Als op peildatum 31 december 2011 de situatie niet is verbeterd, zullen miljoenen mensen komend voorjaar te horen krijgen dat hun aanspraken gekort worden, tenzij vóór 1 april 2013 de situatie op de financiële markten is genormaliseerd.
Hoe erg is het?
Maar hoe erg is het? Voor gepensioneerden, die nu gemiddeld een aanvullend pensioen van circa 8.000 euro krijgen, valt een korting van 3 procent wel mee. Dat is 20 euro bruto per maand. Een goed betaalde werknemer met een pensioenaanspraak van 20 mille, levert 600 euro in, ofwel 50 euro bruto per maand.
Als de financiële markten herstellen, kunnen de kortingen bovendien weer ongedaan worden gemaakt. Reden voor paniek is er dus nog niet. Als de regeringsleiders met een vertrouwenwekkende oplossing van de eurocrisis komen, kan de nu extreem lage kapitaalmarktrente in een oogwenk 1 procentpunt stijgen, waardoor de pensioenfondsen plotseling weer een stuk gezonder ogen.
Scenario
Een rentestijging leidt tot mogelijk hogere toekomstige rente-inkomsten voor pensioenfondsen. Daarmee mogen pensioenfondsen bij het berekenen van hun dekkingsgraad rekening houden. Bij ambtenarenpensioenfonds ABP zou de dekkingsgraad in het genoemde scenario stijgen van 90 procent (eind september) naar circa 105 procent!
Komen de politici er niet uit, dan daalt de kapitaalmarktrente mogelijk nog verder, naar 1 procent. Dan zijn alle Nederlandse pensioenfondsen op papier op slag failliet, ondanks een pensioenvermogen van 750 miljard euro.
Afdwingen
De Nederlandsche Bank kan, met de Pensioenwet in de hand, kortingen op de pensioenen afdwingen om pensioenfondsen weer gezonder te maken. Terecht, want zonder te korten dreigt er straks geen geld over te blijven voor het pensioen van de jongere generaties. Maar de Pensioenwet eist ook dat pensioenfondsen met een vermogenstekort een premie-opslag voor werknemers hanteren, die bijdraagt aan het herstel van de financiële positie.
VVD-minister Henk Kamp van Sociale Zaken wil premiestijgingen volgend jaar juist vermijden. Begrijpelijk, omdat premiestijgingen de economie schaden.
Maar hij zadelt de pensioenfondsbestuurders op met een lastig communicatieprobleem. Zij moeten straks wellicht de deelnemers vertellen dat de Pensioenwet weliswaar kortingen én premieverhogingen eist, maar dat op verzoek van Kamp alleen de kortingen worden doorgevoerd. Die boodschap kan nog weleens heftige reacties oproepen.