PvdA dreigt apolitieke beweging te worden

Cohen sprak zondag bij Buitenhof over de visie van de PvdA

'Vandaag zal Job Cohen met een visie komen.' Ho, wat een bericht! Het was zondag 9 oktober 2011. Ik, en velen met mij, dachten dat Job Cohen met een indrukwekkende verklaring zou komen.

Niet in het televisieprogramma Buitenhof, maar in het partijkantoor: rode sjaaltjes, rode achtergrond. En dan een prikkelende toespraak, waardoor zowel onder- als bovenkant van Nederland in beroering zou worden gebracht.

Maar nee: regent Job kwam weer in Buitenhof, dat alleen wordt bekeken door journalisten en mensen die zich actief bezighouden met politieke vraagstukken. Het is ook nog een links-gezind programma.

Bange veren
Toch was het verrassend. Peter van Ingen deed zijn werk uitstekend. Peter schudde zijn bange linkse veren af en gedroeg zich als journalist. Daarnaar verlangde ik al een paar jaar. Hij ondervroeg Cohen op zachte wijze, zoals dat past bij Peter van Ingen. Het werd een uitstekende uitzending.

Wat was de boodschap van Cohen? Twee woorden bleven hangen: 'samen' en 'onderkant'. Twee keer niks dus. 'Samen' is een CDA-begrip. Het past perfect bij CDA-mensen - maar werkt het binnen de Nederlandse politiek?

Nee, niet meer. We hadden zelfs een kabinet van CDA en PvdA met 'samen' als motto. Toen ging het om samenleven, samenwerken en in zekere zin samenspelen. Het was een rampzalig kabinet, waarvan de leden zelfs het woordje 'samen' niet langer konden uitspreken. Dat kabinet ontplofte doordat de PvdA en het CDA niet konden samenwerken. Geen samen dus.

Polarisatie
Waarom werkt het begrip 'samen' niet meer in de politiek? Omdat de politiek niet begint met coherentie, maar met polarisatie. Daarna stelt de winnaar met anderen een team samen, om gezamenlijk (dus samen) de problemen aan te pakken.

Maar de PvdA is de verliezer en niet de winnaar. De partij wordt niet vertrouwd door grote groepen kiezers. De PvdA moet het alleen doen en niet samen. De PvdA kan niet rekenen op de VVD-kiezers, die gaan echt niet op de PvdA stemmen. En het CDA heeft zo veel verloren dat de PvdA ook op die kiezers niet kan rekenen. Waar moeten ze hun kiezers dus vandaan halen? Bij de PVV, SP en D66.

Oppositie voeren
In werkelijkheid moet Cohen dus oppositie voeren tegen deze partijen. Hij moet de kiezers naar zijn partij leiden, maar dat doet hij niet.

Vooral aan de SP-kiezers moet hij duidelijk maken waarom ze op de PvdA en niet op de SP moeten stemmen. Maar dit doet de PvdA niet. Cohen sprak over de onderkant van de samenleving. Terecht wees Van Ingen naar de SP en PVV: zij zijn er ook voor de onderkant van de samenleving.

Waarvoor is de PvdA dan nodig? Hoeveel partijen heeft Nederland nodig voor de onderkant van de samenleving? Hoe groot is deze onderkant? De PvdA moet zich juist onderscheiden van die andere 'partijen van de onderkant'. Cohen had gewoon moeten zeggen dat de SP in deze geïnternationaliseerde wereld niet echt de onderkant kan helpen. Want de SP zal Nederland isoleren van de rest van de wereld. Dat is funest voor de Nederlandse economie, ook voor de onderkant.

Beloond
De VVD durfde zich tijdens de laatste verkiezingen te onderscheiden van de PVV. Dat werd beloond door de kiezer. Duidelijkheid, dat is wat de kiezer wil. Deze duidelijkheid geeft de PvdA niet. Wie naar Cohen luistert, wordt evenzeer aangemoedigd om op de SP of D66 te gaan stemmen. Mijn advies aan Job is dus: richt je niet op de VVD en het CDA, maar op je echte concurrenten. En dat zijn de SP, PVV en D66.

Kan de PvdA echt concurreren met de PVV? Jazeker. Juist de PvdA weet veel van multiculturele problemen. De PvdA - en niet de PVV - heeft fractieleden met een allochtone achtergrond. De PvdA weet wat de problemen zijn - maar ze verwoorden kan de partij niet.

Veranderen
Job is niet van plan om zijn politieke stijl te veranderen en gaat de concurrentie met de SP en anderen niet aan. Job blijft Job: dat is de visie van de PvdA.

De PvdA dreigt zo een apolitieke beweging te worden. In de politiek gaat het immers om de macht. Wie geen macht heeft, kan zijn idealen niet verwezenlijken. Om de politieke macht te vergroten, moeten de concurrenten worden verkleind. En hiertoe moeten retorische strijd en polarisatie plaatshebben.

Emile Roemer zou zeggen: godzijdank dat Job Job blijft.