door
Gerlof Leistra
12 nov 2011
Rechters voelen weinig voor minimumstraffen
De voorgenomen verhoging van de griffierechten is geen gelopen race. Tijdens de viering van 200 jaar rechterlijke macht in Nederland – gistermiddag in de Ridderzaal in Den Haag, met een verrassend onderhoudend programma – was het één van de stellingen die de gemoederen na afloop aardig bezighield.
Opstelten
Verantwoordelijk minister Ivo Opstelten (VVD) van Veiligheid en Justitie vertrok geen spier toen voorzitter Erik van den Emster van de Raad voor de Rechtspraak de discussie trefzeker aanzwengelde: ‘Als de toegang tot de rechter wordt aangetast, wordt afbreuk gedaan aan het samenleven van mensen.’
De opvallend scherpe Van den Emster gaf twee argumenten waarom het onverstandig is de griffierechten te verhogen.
Uit zijn eigen jarenlange ervaring als rechter weet hij dat er weinig misbruik wordt gemaakt van de rechtsgang: mensen stappen doorgaans niet zo maar naar de rechter. Als teveel eenvoudige zaken niet meer door de rechter worden afgedaan, verdwijnt bovendien uit beeld wat de norm is. Hij deed een beroep op ‘de politiek’ nog eens goed naar het plan te kijken.
Bundel
Zijn kritiek wordt breed gedeeld. Eerder liep het Haagse Plein al vol met protesterende juristen en de in de net verschenen bundel Rechtspraak is mensenwerk van Michiel en Suse van Kleef is het één van de thema’s in de leerzame gesprekken met zestien rechters over de dilemma’s van hun vak.
In zijn voorwoord bij de bundel schrijft oud-minister Ernst Hirsch Ballin (CDA) van Justitie dat er twijfel bestaat of zo’n hoge drempel wel te verenigen is met het Europese grondrecht op behoorlijke rechtspraak (artikel 6 van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens).
Eigenrichting en minimumstraffen
Verhoging van de griffierechten kan leiden tot allerlei ongewenste effecten, zeggen veel rechters en deskundigen. Zo bestaat het risico dat burgers voor wie een rechtszaak domweg te duur wordt, overgaan tot eigenrichting. Hoezo eerst honderden euro’s betalen voor ik mijn recht kan halen? Dan doe ik het zelf wel!
Een ander heet hangijzer is de invoering van minimumstraffen. Niet doen, zeggen de rechters tegen vader en dochter Van Kleef. De bundel symboliseert de toenemende openheid van rechters. Een aanrader voor wie eens onder de toga wil kijken.
Stoelendans
De druk op de minister neemt toe. Net als de politie gaat de rechterlijke organisatie op de schop. Van de huidige negentien rechtbanken en vijf gerechtshoven blijven er respectievelijk tien en vier over. Dat betekent een ingewikkelde stoelendans onder de presidenten en veel onrust onder het overige personeel, van rechter tot telefoniste.
Opstelten zou er goed aan doen nog eens te luisteren naar de bezwaren tegen zijn plannen, anders zet hij de rechterlijke macht op stelten en verstoort hij de feestvreugde van een tweehonderdjarige.