Burgeroorlog bij Ajax kent alleen verliezers

Niemand heeft iets aan een gevallen held

Het moet gezellig blijven in Nederland. Komedie past ons beter dan de tragedie. Daarom kunnen wij niet goed omgaan met tragedie. Onze omgang daarmee is soms ernstiger en weemoediger dan de tragedie zelf.

Geen Wilders, geen euro
Het moet gezellig blijven in Nederland. En dat is nu niet het geval. Dat komt niet door de economische crisis. Evenmin door het minderheidskabinet. Het is ernstig. Ik wil het hier hebben over Ajax. Ja, Ajax! Mag dat? Even geen Wilders, geen euro, maar Ajax. Waarom is Ajax zo belangrijk voor mij?

Al toen ik een kind was, was ik dol op Ajax, wat wij 'Azjax' noemden. Ze voetbalden mooi en de club heeft ook nog een mooie naam. Regelmatig werden op de Iraanse tv in de jaren zeventig van vorige eeuw samenvattingen uitgezonden van Europese wedstrijden, ook die van Ajax.

Ajax bracht Nederland in de harten van jochies duizenden kilometer ver van Amsterdam. En nu?

Icoon
Nu is het erg gesteld met Ajax. Het icoon, het levende bewijs dat voetbal mooi kan zijn, verkeert in staat van oorlog met de bestuurders van zijn eigen club. En we weten dat iconen er zijn om ooit te vallen. Hoogmoed huist in elk icoon.

Te veel eer is destructief voor een held. Johan Cruijff voert een loopgravenoorlog tegen het bestuur van Ajax. Wat een oorlog! Wie is hier nu precies de Griekse mythologische figuur Ajax? Eerst terug naar Homerus.

Wapens
Na de Trojaanse oorlog besloot men om de wapens van de gevallen held Achilles aan de Grieken toe te kennen. Maar Ajax claimde de wapens van Achilles. Ook de eigenzinnige - maar nog altijd wijze - Odysseus wilde de wapens hebben. Deze onschatbare nalatenschap van Achilles werd niet toegekend aan Ajax. De Griekse leiders beledigden Ajax door die wapens aan Odysseus toe te kennen.

Ajax werd woedend. Verblind door woede besloot hij de leiders te doden. Maar de godin Athene infiltreerde in het hoofd van Ajax. Zij maakte hem gek. Ajax werd gedreven door waanzin: in plaats van leiders doodde hij onschuldige schapen, hij richtte een slachting aan bij de dieren. Waanzin richtte deze slachting aan. De handen van de held Ajax waren de werktuigen geworden van een door de goddelijke waanzin gedreven geest.

Schaamte
Toen Ajax bij de zinnen kwam, werd hij overmeesterd door schaamte. Eer was het parool van de oudheid. Eer en schaamte zijn tweelingbroers. De ontering al dan niet bij een goddelijke beschikking, was een ondragelijke last. Bij het aanbreken van de dageraad viel Ajax, de held van Troje. Hij pleegde zelfmoord in het aangezicht van de stille heuvels van de oudheid. Moord is moord, ook zelfmoord is moord.

Ajax viel niet door de vijand, maar door eigen waanzin en wreedheid.

Ik ben geen kind meer. Maar Ajax is er nog. Ook de liefde voor Ajax is nog steeds bij mij.

Verliezers
Uit deze burgeroorlog in het huis van Ajax zullen geen helden verrijzen. Alleen verliezers. Wie precies de echte held van Ajax wordt, is nog onduidelijk. De Griekse Ajax maakte er zelf een einde aan. Op een gegeven moment gaat de komedie over in de tragedie.

Ajax van Amsterdam kan niet ontkomen aan het tragische. Daarom moeten ze van het (nood)lot van Homerus' Ajax leren. Ze moeten daarom met hun onuitputtelijke Amsterdamse wijsheid een einde maken aan deze burgeroorlog.

Niemand heeft iets aan een gevallen held.

Een voetballende held, een voetballende Ajax, dat wil ik zien.