Sarkozy en Merkel tijdens een van hun vele ontmoetingen
In de kakofonie rond de aanstaande Europese top blijft een belangrijk feit onderbelicht: kleinere en middelgrote eurolanden verliezen hun vetorecht bij alle beslissingen rond het permanente noodfonds ESM, dat in de maak is en waarover de regeringsleiders zullen praten.
De Duitse bondskanselier Angela Merkel en de Franse president Nicolas Sarkozy presenteerden begin deze week met het gebruikelijke aplomb hun plannen voor de top.
Crisishulppot
Daarin ging het ook over het Europees Stabilisatie Mechanisme (ESM). Een mooi woord voor crisis-hulppot. Het tijdelijk noodfonds EFSF wil nog niet echt van de grond komen en dus moet het beoogde permanente fonds ESM niet in 2013, maar al in 2012 actief worden.
Voor dat fonds, waarin op den duur 500 miljard euro moet komen plus de 440 miljard die nog in het EFSF zitten, moet nog een verdrag worden vastgesteld. Daaraan wordt in Brussel nog volop gesleuteld.
Slowakije
Nu nog moeten alle eurolanden akkoord gaan met alle beslissingen rond het ESM. Waar dat toe leidt, bleek afgelopen najaar toen over de versterking van het EFSF moest worden beslist. Het parlement van Slowakije was tegen. Er moest een regeringswissel komen om het voorstel er alsnog door te krijgen. De hele wereld keek gespannen toe.
Van dit soort praktijken willen Merkel en Sarkozy af. ‘We willen dat besluiten niet langer in unanimiteit worden genomen, maar met gekwalificeerde meerderheid en wel een van 85 procent,’ zei Sarkozy maandag in Parijs.
Blokkeren
‘We willen niet dat een enkel land of enkele landen in staat zijn om de ontwikkeling van het ESM te blokkeren,’ voegde Merkel er nog aan toe.
Het is de bedoeling dat in het ESM het stemgewicht van een land samenhangt met het kapitaal dat het land inbrengt. Stemmen bij een meerderheid van 85 procent komt erop neer dat grote landen als Duitsland, Frankrijk en Italië besluiten kunnen tegenhouden, maar Nederland bijvoorbeeld niet.
Dat zou betekenen dat ook de Tweede Kamer de greep verliest op beslissingen waar de regering zich in Brussel moet neerleggen.
Democratie
‘Dit is een ernstige bedreiging voor de democratie,’ zegt Pieter Cleppe van de denktank Open Europe. Over grote uitgaven van belastingsgeld moet volgens hem door verkozen nationale parlementen worden beslist, maar dat kan niet meer als besluiten via gekwalificeerde meerderheid worden genomen.
Het ESM staat prominent op de agenda van de Europese top van donderdag en vrijdag. Die moet vooral een signaal opleveren voor de Europese Centrale Bank dat de eurolanden hun begrotingsdiscipline in de toekomst op orde hebben en een vangnet.
Luren
Merkel wil dat vastleggen in de Europese Verdragen zodat niemand in de toekomst nog onder sancties uit kan. Maar ze heeft zich in Parijs toch weer in de luren laten leggen door Sarkozy die haar overtuigde om af te zien van een onafhankelijke bestraffer van begrotingszondaars. Lidstaten blijven meepraten over het begrotingsregime. De slager blijft zijn eigen vlees keuren.
Voorzitter Herman van Rompuy van de Europese Raad van regeringsleiders laat van automatische sancties helemaal niets heel, bleek woensdag uit via Het Financieele Dagblad uitgelekte plannen van zijn conceptvoorstel voor de Eurotop. Maar Van Rompuy krijgt vandaag nog een brief van Merkozy in de bus en moet hun wensen voor donderdagavond zien te verzoenen met de zijne.