door
Afshin Ellian
18 feb 2011
Niemand kan twee keer worden vervolgd voor precies dezelfde feiten
Het proces tegen Kamerlid Geert Wilders wordt voor onbepaalde tijd aangehouden. De rechter heeft het verzoek van de verdediging aangaande preliminaire verweren gehonoreerd.
Ook heeft de rechter ingestemd met het openbaar verhoor van rechter Tom Schalken, hoogleraar Hans Jansen en journalist Bertus Hendriks. Het zijn wijze en juiste beslissingen.
Einde aan de zaak
Als het niet-ontvankelijkheidsverweer van Wilders’ advocaat Bram Moszkowicz wordt gehonoreerd door de rechter, dan komt onmiddellijk een einde aan de zaak tegen Wilders.
Dan zal de rechter niet kunnen oordelen over de materiële vraag of Geert Wilders een aantal opiniedelicten heeft gepleegd. Zijn deze uitspraken dan (eventueel) nog steeds strafbaar? Heeft Moszkowicz juist gehandeld?
Juist en zuiver
Moszkowicz heeft tot nu toe buitengewoon juist en zuiver gehandeld. Een strafzaak moet te allen tijde volgens de normale procedure verlopen.
Voordat een oordeel kan worden geveld over de materiële vragen, moet eerst een aantal formele voorvragen zijn beantwoord.
Dus, voordat de rechter een oordeel kan vellen over de wederrechtelijkheid van de gepleegde daad en de schuld van de verdachte, moet hij zich eerst afvragen of het Openbaar Ministerie ontvankelijk is. Niet het handelen van het OM, maar het handelen van de rechter die mede het bevel aan het OM heeft gegeven om Wilders te vervolgen, staat hier ter discussie.
Onduidelijkheid
Door de materiële vragen niet te beantwoorden, zou dan sprake kunnen zijn van onduidelijkheid over de vraag of deze uitspraken strafbaar zijn.
Voor de persoon Wilders is het in dit geval echt het einde van de zaak. Niemand kan twee keer worden vervolgd voor precies dezelfde feiten.
Maar welk gevolg heeft hier eventuele niet-ontvankelijkheidbeslissing voor anderen? Mogen mensen zeggen dat de Koran de Mein Kampf van Mohammed was?
Rechtszekerheid
Ja. En dat komt door de rechtszekerheid. Weliswaar heeft de rechter zich geen oordeel gevormd over deze uitspraken, maar het OM, de vervolgende instantie in Nederland, heeft zich in een eerdere fase gemotiveerd en gedetailleerd gecommitteerd met vrijspraak in alle aanklachten tegen Wilders.
Eigenlijk zei het OM in verschillende fasen van dit verhaal dat Wilders’ uitspraken niet strafbaar zijn. Het vertrouwensbeginsel als een onontbeerlijk element van het rechtszekerheidsbeginsel, gebiedt het OM in alle vergelijkbare zaken om nooit tot de vervolging over te gaan.
Het rechtszekerheidsbeginsel schept duidelijkheid voor andere burgers in vergelijkbare zaken. Dat is een grote winst voor de vrijheid van meningsuiting.
Hate speech
En de ‘hate speech’? De Amerikaanse minister Hillary Clinton zei deze week over de opstand in de islamitische landen, dat de vrijheid van meningsuiting en de vrije toegang tot internet belangrijk rechten zijn die alle mensen op aarde toekomen.
Zij wil zelfs 25 miljoen dollar uitgeven om de toegankelijkheid van internet in dictatoriale landen te bevorderen. Dit krijgt prioriteit in het buitenlandsbeleid van Amerika.
Tegelijkertijd erkent Clinton dat internet een bron van haatzaaien, bedreiging, onwaarheden, discriminatie en andere verwerpelijke activiteiten kan zijn.
Inlijsten
Clintons antwoord op dit probleem moeten de rechters en officieren van justitie gaan inlijsten.
Clinton zei: ‘The best answer to offensive speech is more speech. People can and should speak out against intolerance and hatred.’
More speech, dat is precies de manier waarop een democratische rechtsorde met vrijheid omgaat.
Zelfcensuur
Een tijdje geleden zei VVD-Kamerlid Atzo Nicolaï dat ‘door de toestroom van migranten uit islamitische landen het vrije woord onder druk staat’.
Als bewijs voerde hij de zaak aan van een Nederlandse cartoonist: de tekenaar Peter van Straaten onthulde bij de uitreiking van de Inktspotprijs dat hij zelfcensuur pleegt.
Hoe pleegt Van Straaten zelfcensuur? De rooms-katholieke kerk durft hij zonder mankeren belachelijk te maken, het islamitisch geloof niet.
Halsema
Nederland is natuurlijk geen Egypte, maar het is wel schrikbarend dat een cartoonist zelfcensuur pleegt uit angst voor moslims.
Daarom moet de vrijheid van meningsuiting juist worden versterkt. Terecht vindt Femke Halsema dat de parlementaire immuniteit moeten worden uitgebreid. Maar er moet meer gebeuren om zelfcensuur en angst te kunnen bestrijden.
Alle opiniedelicten moeten worden geherformuleerd om de strafrechtelijke vrees weg te nemen bij mensen, die terecht gebruik maken van hun recht op vrije meningsuiting.
Niet het strafrecht, maar ‘more speech’ is het antwoord op intolerantie en zelfcensuur.