Hengameh Shahidi zit al sinds 2009 in de gevangenis
Niet de dag van de arbeid, maar de dag van de persvrijheid is een zinvolle dag. 1 mei, de dag van arbeid is een erfenis uit de 19e eeuw en 20ste eeuw.
Een dag voor marxisten, leninisten, maoïsten en sociaal-democraten. Tegenwoordig is dat een nietszeggende dag. Het gaat niet meer om het recht van staken of arbeidsomstandigheden. 1 mei is een nostalgische dag die ons vooral doet denken aan de totalitaire regimes. Daarentegen is 3 mei, de dag van persvrijheid, een gedenkwaardige dag.
Diep verbonden
Persvrijheid is een fundamenteel recht waar een rechtvaardige en democratische samenleving niet zonder kan bestaan. Daarom moeten we juist deze dag vieren. Zonder persvrijheid kan een democratisch bestel niet functioneren. Hoe zou de parlementaire controle functioneren als er geen persvrijheid zou bestaan? Politieke waarheid en persvrijheid zijn in onze tijd diep verbonden met elkaar.
Natuurlijk leidt persvrijheid soms tot hevige discussies over de grens tussen het private en publieke. Maar zonder de persvrijheid zou de vrijheid van meningsuiting wegebben. Persvrijheid is ook van belang voor een rechtvaardige samenleving. Door journalistieke activiteiten die op waarheid gericht zijn, worden de samenlevingen in staat gesteld om over allerlei soorten onrecht te spreken: het economische en sociale onrecht, het culturele onrecht en de corruptie.
Pluriformiteit
Inderdaad, de persvrijheid is een fundamenteel recht waarmee allerlei formele maatschappelijke constructies kunnen worden gedeconstrueerd. Het is een machtig recht. Daarom is het van belang dat in de media pluriformiteit bestaat.
Persvrijheid kan niet bestaan zonder enige mate van pluriformiteit. Waar geen pluriformiteit heerst, heerst de officiële waarheid die van staatswege kan worden afgedwongen.
Stan Storimans
In Nederland kennen we het beginsel van persvrijheid. Maar in heel veel landen hebben de machthebbers geen enkel respect voor persvrijheid. In Syrië mogen momenteel onafhankelijke journalisten niet werken. In het Egypte van Hosni Mubarak bepaalde soms een minister wat de inhoud van een hoofdredactioneel artikel moest zijn.
Er komen jaarlijks ook nog veel journalisten om het leven. Daarbij denk ik aan de cameraman van RTL, Stan Storimans, die een paar jaar geleden in Georgië tijdens de oorlog tussen Rusland en Georgië werd gedood.
CBS-journalist
Ook in afgelopen jaar kwamen er tientallen journalisten om het leven. Op het Tahrir-plein viel een aantal mannen een journalist van CBS aan. Ze wilden haar op het Tahrir-plein verkrachten, terwijl de rest van de menigte het aftreden van Mubarak vierde.
Op dat plein waarop alle camera’s van wereld waren gericht, wilden een paar mannen een westerse journalist verkrachten. Ongelofelijk!
Iran is momenteel de grootste gevangenis voor journalisten. Alle onafhankelijke journalisten zijn eens gearresteerd of zitten momenteel in de gevangenis. Ze worden beschuldigd van spionage, staatsgevaarlijke activiteiten, en soms ook van afvalligheid doordat ze de islam zouden hebben beledigd.
Niet bellen!
De Iraanse machthebbers hebben sinds 2009 een nieuw strafbaar feit geïntroduceerd: het is verboden om telefonisch contact te hebben met internationale media. De Iraanse journaliste Hengameh Shahidi zit bijvoorbeeld sinds juni 2009 in de beruchte Ewin-gevangenis, na het uitbreken van de onrust in Iran.
Zij studeerde in Londen en keerde in 2009 terug naar haar vaderland. Zij zit nu in een cel van 1,5 bij 2,5 meter met drie andere politieke gevangenen. Zelden mag iemand haar bezoeken.
Ambassadeur
Op 3 mei zullen Free Voice en Amnesty Internaitonal een handtekeningenactie beginnen voor de vrijlating van Hengameh Shahidi. In dit kader ben ik dit jaar, dankzij Free Press Unlimited, één van de ambassadeurs voor persvrijheid.
Het is een eer voor mij om op deze dag ambassadeur te zijn voor de persvrijheid. En het is te hopen dat op 3 mei media aandacht besteden aan persvrijheid en vooral ook het tragische lot van sommige journalisten zoals Shahidi.
Gesprongen
Een paar dagen geleden sprong in Teheran een tachtigjarige man van de zesde verdieping van een gebouw. Siamak Pourzand was een van oudste journalisten van Iran.
Al ruim een decennium zat hij hetzij in de gevangenis, hetzij in het ziekenhuis van de inlichtingendiensten. Pourzand was ernstig ziek, maar de staat vond het niet nodig om de man te verzorgen. Ook was hij een eenzame man, omdat zijn familie in het buitenland woont. Maar hij mocht Iran niet verlaten. Hij sprong uit wanhoop naar de afgrond. Eer hem op de dag van de persvrijheid!
Hoop
Er zijn ook tientallen Iraanse journalisten die gevlucht zijn naar het Westen. Ze leven in de hoop dat ze zo spoedig mogelijk terug kunnen gaan naar hun getiranniseerde vaderland. In Parijs worden ze gesteund door de Franse regering, journalisten en intellectuelen. Wat zou van hen geworden zijn als het Vrije Westen niet bestond?
In donkere dagen luisterde ik naar BBC, Free Europe Radio of Voice of America. Zonder onafhankelijke en vrije journalisten was mijn wereld nog duisterder geweest. Hier hoorden we tenminste wie waar gearresteerd was. De stem die uit de vrije wereld kwam, tartte telkens het tirannieke regime en gaf ons hoop dat er nog steeds een wereld, een vrije wereld bestaat.