Steve Jobs presenteerde deze week zijn iCloud
Bent u blij met iCloud? iCloud is niet gebonden aan één computer! Dit heugelijke bericht werd in Amerika wereldkundig gemaakt door Apple-baas Steve Jobs.
Dit systeem zal ervoor zorgen dat iPhones, iPads en MacBooks automatisch worden gesynchroniseerd. Waar zijn dan de gegevens? Ze zitten in een wolk. Waar is die wolk? Niet in uw computer maar in een datacentrum van Apple in North-Carolina.
Privacygevaar
Je agenda, je apps, je muziek, je e-books, je films, je mails worden opgeslagen in de computers van het datacentrum van Apple. Waar u bent, maakt het niet meer uit. Jobs bewaart uw gegevens. Bent u ook bereid om uw gegevens bij mij of bij een andere willekeurige persoon op te slaan? Natuurlijk niet.
iCloud is een gevaar voor onze privacy. We hoeven het niet te doen. Maar zijn daardoor onze gegevens veilig? Nee, onze apparaten zijn via allerlei systemen aangesloten bij Apple en Microsoft. iCloud is een databank. Een bank is een bank. De vraag die hier rijst, luidt of deze bank die niet geld maar informatie beheert, ook wordt beperkt door wettelijke maatregelen, zoals bij de echte banken.
Tirannen
Zijn er al rechten en plichten van de datagever en de datanemer of databeheerder vastgesteld? Het is zelfs de vraag of dit soort zaken internationaal afdoende zijn uitgewerkt in verdragen. Want de werkingssfeer van Apple en Microsoft overschrijdt de nationale grenzen.
We zijn niet ver verwijderd van de oude wens van tirannen die hun onderdanen 24 uur per dag in de gaten willen houden. Het gaat hier om het belang van het private domein. Het onderscheid tussen het publieke en private is niet alleen een mogelijkheidsvoorwaarde voor vrijheid. Het is ook een mogelijkheidsvoorwaarde voor het voorbestaan van politiek als zodanig.
Antipolitiek
Waar het private en publieke samengaan, dreigt de politiek te worden opgeheven. Het samengaan van het private en publieke zal het begrip politiek in haar contrapunt veranderen. En dat is antipolitiek.
Een antipolitieke toestand is een situatie waarin het fundamentele onderscheid tussen het private en publieke niet meer bestaat. Tirannie in het algemeen en de totalitaire tirannie in het bijzonder streven ernaar om dit onderscheid op te heffen. Waarom? Waarom is dit onderscheid zo belangrijk voor het begrip politiek?
Polis waarvan het woord politiek in alle Europese talen is afgeleid, ontstond als een contrapunt van het begrip oikos waarvan het woord economie is afgeleid. De stad, de politiek, oftewel de polis was opgericht om zonder de dwangmatigheid van het huishouden, de familie (oikos), een volk en rechtsorde te kunnen vormen. In de polis zijn de burgers vrij en gelijk voor de wet.
Despoot
Is dat het geval met een familie, oikos? Nee, daar leeft men niet noodzakelijkerwijs onder het regime van gelijkheid en vrijheid. Soms is enige mate van onvrijheid en ongelijkheid zelfs noodzakelijk voor oikos waar het huishouden en de economische activiteiten plaatshebben. Economie betekende niets anders dan het huishouden. Soms vergeleken de Grieken de pater familias met een despoot. Niet omdat de pater familias een slecht mens was. Waar geen vrijheid is, is per definitie een despotische toestand.
Oikos was niet gefundeerd in vrijheid en gelijkheid. Geheel anders was gesteld met de polis die wij nu de publieke ruimte noemen. Hannah Arendt was de eerste filosoof die in de moderne tijd het belang van het onderscheid tussen het publieke en private, tussen polis en oikos aan de orde heeft gesteld. De despoten beschouwen de hele samenleving als een grote familie, omdat zij het onderscheid tussen het private en publieke niet willen hanteren.
Tribale samenleving
Ook de socialisten zijn erg gevoelig voor de verleiding om het economische, het private te laten beheersen door het publieke, het politieke. Ook hierdoor zal het fundamentele onderscheid tussen het publieke en private worden opgeheven. Terwijl een politieke samenleving tot geen enkele familie behoort. Ook de maffia denkt en handelt niet in termen van het publieke, politieke maar in termen van het private, de familie. Het privatiseren van een politieke samenleving is derhalve een antipolitieke beweging. Dat leidt tot een tribale samenleving.
Daarom waren ook de totalitaire regimes antipolitiek van aard in hun benadering van een politieke samenleving waarbij het volk niet langer een politieke gemeenschap, maar een ideologische private gemeenschap onder de hoede van een leider diende te vormen.
Waar het onderscheid tussen het publieke en het private niet meer bestaat, vervagen de rechten van de burgers totdat ze op den duur niet meer bestaan. Recht op privacy is daarom een fundamenteel recht voor het behoud van het politieke karakter van een samenleving en de rechten van de burgers. Het private heeft een bijna sacraal karakter voor het bestaan van het politieke. Zonder het private is het politieke niet mogelijk.
De bedreigingen
Politiek hangt niet in de wolken. Zij staat met beide benen hier in de wereld, op de aarde, op een bepaalde plek. Politiek is zichtbaar, controleerbaar en aanwijsbaar. Een samenleving die haar privacy zonder het opleggen van wettelijke beperkingen ter bescherming van haar burgers naar de wolken brengt, dreigt zichzelf als een politieke orde op te heffen. De wetten moeten daarom het private beschermen tegen antipolitieke, bedrijfsmatige en familiale dreigingen.
Wat zijn deze bedreigingen? Is dat alleen maar een ongereguleerde iCloud die onze privacy, en dus ook daarmee het private domein bedreigt? Of zijn er ook andere bewegingen?
Hierover vrijdag meer.