Mladic is een bruut die de Nederlandse naïviteit voor schut zette
Ratko Mladic bezorgde velen een trauma, maar heeft voor Nederland ook louterende gevolgen gehad
De val van de Bosnische moslimenclave Srebrenica op 11 juli 1995 heet het grootste onverwerkte nationale trauma van de moderne geschiedenis te zijn.
De lankmoedigheid van de Nederlandse militairen, die in feite weinig anders konden doen dan hun VN-opdracht uitvoeren binnen de marges die de Tweede Kamer had vastgesteld, werd door velen, vooral in het buitenland, als nog schandelijker beschouwd dan de gruweldaden van de agressor, Ratko Mladic.
Pijn
Een trauma voor de betrokkenen is het zeker. Het is de vraag of Mladic' arrestatie, en een veroordeling door het Joegoslavië-tribunaal later, iets van de pijn kunnen wegnemen die de Bosnische bevolking en legio veteranen sinds 1995 achtervolgt.
Voor politici was Srebrenica behalve een trauma ook een les. Naar goed Nederlands gebruik verschenen er diepgravende rapporten. Het eerste rapport, van het NIOD, had als politieke fall-out het aftreden van het tweede kabinet-Kok in 2002. Een parlementaire enquête onder leiding van Tweede Kamerlid Bert Bakker (D66) concludeerde daarna dat Nederland een 'geheel eigen verantwoordelijkheid' had in het drama.
Geen lieverdjes
De schuld van de massamoord legden de onderzoeken natuurlijk bij de Bosnische Serviërs van Mladic. Al waren de provocerende moslims in de enclave ook geen lieverdjes, iets wat in de jaren 1994-1995 weinigen onderkenden. Maar Den Haag mocht van Bakker het falen van Dutchbat niet afschuiven, ook niet op de internationale politieke situatie, waarin westerse mogendheden luchtsteun weigerden.
Terecht. De Tweede Kamer had de Dutchbatters in november 1993 met een veel te beperkte geweldsinstructie, zonder pantserwagens en met slechts mitrailleurs, naar de meest geïsoleerd liggende enclave in de Bosnische heuvels gestuurd. Toen Mladic een zwakke plek zocht om een omwenteling in de oorlog te forceren, was zijn keuze niet moeilijk.
Mladic heeft voor Nederland behalve traumatische ook louterende gevolgen gehad. Bij de vredes- en interventiemissies die de Tweede Kamer na 1995 heeft goedgekeurd, was er weinig over van de politieke naïviteit, humanitaire bewogenheid en morele superioriteit die ertoe leidden dat soldaten met veredelde klapperpistooltjes een vreemde oorlog werden ingestuurd.
Vechten
Andere tijden: soldaten mochten weer vechten – en sneuvelen – voor de goede zaak. Geen politicus kan nog met goed fatsoen militairen of politieagenten uitzenden met te lichte bewapening en zonder licentie om te doden. Wie meedoet aan 'vredesoperaties' mag weer oorlog voeren. Al dreigt GroenLinks met 'Kunduz' die les nu alweer te negeren.
Mladic is een bruut die de Nederlandse naïviteit voor schut zette, ten koste van duizenden doden en de geestelijke gezondheid van nabestaanden en veteranen. Als hij zijn eindbestemming vindt voor een tribunaal in uitgerekend Den Haag, kent de geschiedenis tenminste nog iets van gerechtigheid.