door
Carla Joosten
11 jun 2011
De premier van Kroatië (l) onderhandelde al jaren over toetreding tot EU
Als het aan de Europese Commissie ligt, wordt Kroatië de 28ste lidstaat van de Europese Unie. Maar het is onzeker of het land er klaar voor is
Zes jaar al onderhandelen de Europese Unie (EU) en Kroatië over toetreding van het Balkanland tot de EU. Deze week nog werden de onderhandelaars het eens over het 31ste hoofdstuk van de hele Europese wetgeving die het land moet overnemen: het visserijbeleid. Het resterende werk, onder andere over mededinging en justitie, zou nog deze maand kunnen worden afgerond.
Eveneens deze week gaf de Europese Commissie het signaal dat de eindstreep voor het hele proces ook daadwerkelijk in zicht is: 1 juli 2013 zou Kroatië kunnen toetreden en de 28ste EU-lidstaat kunnen worden. Het land heeft zijn zaakjes voldoende op orde. Beter zelfs dan Roemenië en Bulgarije die sinds 2007 lid zijn.
Corruptie
Maar is de voormalige deelrepubliek van Joegoslavië echt klaar? Haalt de Europese Unie niet opnieuw een land binnen waar corruptie en misdaad vrij spel hebben en de rechterlijke macht niet onafhankelijk is? De Europese Commissie oordeelde in maart nog dat de kandidaat-lidstaat de corruptie beter moet bestrijden en het juridische systeem beter op orde moet brengen. Ook werd nog onvoldoende werk gemaakt van de vervolging van oorlogsmisdadigers.
Kan dat alles in drie maanden tijd verbeterd zijn? De Europese Commissie zegt van wel. Het lijkt er eerder op dat politieke motieven een rol spelen. Na de uitbreidingsmoeheid in het westen slaat die ook toe bij de bevolking in de landen met EU-ambities. Dat zou het hervormingsproces in alle potentiële lidstaten kunnen schaden. Nu al zou de helft van het Kroatische electoraat tegen toetreding zijn.
Stabiliteit
Lidstaten als Duitsland, Polen, Oostenrijk en Hongarije dringen aan op voortgang met de uitbreiding om de stabiliteit in Zuidoost-Europa niet in gevaar te brengen. Niemand zit te wachten op een politiek instabiele Balkan in deze onzekere crisistijden. Wat niet betekent dat landen die er niet klaar voor zijn, maar moeten worden toegelaten. Die fout is al eerder gemaakt met Bulgarije en Roemenië.
Of 1 juli 2013 wordt gehaald, is nog maar zeer de vraag. ‘Wij doen niet aan kalenderfixatie,’ zei VVD-minister Uri Rosenthal (Buitenlandse Zaken). Nederland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk eisen dat de EU het hervormingsproces de komende twee jaar kritisch volgt.
Referendum
De Kroatische bevolking zal zich in een referendum uitspreken over toetreding. Na een 'ja' is het aan de nationale parlementen van de EU-lidstaten om wel of niet het licht op groen te zetten voor de 4,5 miljoen inwoners van het land dat bijna anderhalve keer zo groot is als Nederland.
Het valt te hopen dat die parlementen dat pas te doen als ze er zeker van zijn dat Kroatië aan alle vereiste criteria voldoet en een volwaardige democratie en rechtsstaat is.