door
Marike Stellinga
20 jun 2011
Jan Kees de Jager moet stoppen met sprookjes vertellen over Griekenland
Een bijdrage van de private sector aan de nieuwe lening voor Griekenland is een farce. Geen bank leent vrijwillig geld aan een failliet land
Hij glom van trots gisteren. CDA-minister van Financiën Jan Kees de Jager heeft het voor elkaar: private schuldeisers van Griekenland gaan meebetalen aan een nieuwe redding van dat land. Niet alleen de belastingbetaler is vanaf nu de sjaak, ook de banken en verzekeraars die aan Griekenland leenden, moeten meedoen aan een nieuwe lening van misschien wel 100 miljard euro.
Schadeloos stellen
Het klinkt als een toegemoetkoming aan wat gerenommeerde economen als Willem Buiter en Sweder van Wijnbergen nu al maanden vragen. Stop met het volledig schadeloos stellen van de banken die zo dom waren aan Griekenland zoveel geld te lenen.
In werkelijkheid is de overwinning van De Jager het zoveelste hoofdstuk in de poppenkastvoorstelling die de Europese Unie sinds mei vorig jaar opvoert. De poppenkast stopt pas als Griekenland toegeeft dat het nooit al zijn schulden kan terugbetalen.
De Europese Unie doet alsof de Grieken hun schulden kunnen terugbetalen, alsof de banken geen verliezen hebben geleden op hun leningen aan Griekenland. Nu gaat de Europese Unie ook nog doen alsof de private sector echt gaat meebetalen aan de redding van Griekenland.
Vrijwillig
Dat moet vrijwillig gebeuren, maar geen bank die vrijwillig gaat lenen aan een failliet land op de coulante voorwaarden van de Europese Unie. Waarschijnlijk moeten de regeringsleiders een paar van hun grote banken dwingen aan Griekenland te lenen.
Dat is buitengewoon onverstandig. Het idee was nou juist dat banken zouden afschrijven op hun oude schulden, niet dat ze nog eens nieuwe zouden aangaan.
Wat gebeurt hier nu werkelijk? De Europese Unie gaat net zo lang door met het stapelen van leningen aan Griekenland totdat alle schulden zijn overgeheveld van de banken naar de overheden. Dán mag Griekenland eindelijk de onvermijdelijke waarheid onder ogen zien: het land kan niet al zijn schulden terugbetalen. De kans bestaat dat de eurozone in de tussentijd ontploft wegens chagrijn aan Griekse én aan Noord-Europese zijde.
Dit is de meest kostbare oplossing voor de Grieken en voor de Europese belastingbetaler.
Kwijtschelden
Het kan ook anders. Scheld Griekenland een deel van zijn schulden kwijt zodat het land een kans heeft er met een streng hervormingsprogramma bovenop te komen. Dwing banken en andere schuldeisers deze sanering te accepteren en verlies te nemen. Schoon de Europese Centrale Bank van alle probleemleningen die ze heeft opgekocht.
Met dit scenario is uitgebreide ervaring. In de jaren tachtig verzoop een handvol Latijns-Amerikaanse landen, waaronder Mexico, in hun schulden. Toen bedacht de Amerikaanse minister van Financiën, Nicholas Brady, samen met de Mexicaanse regering, het IMF en de Wereldbank, een schuldsanering.
Het werkte: Mexico veegde zijn economie schoon en betaalde de lagere schuld terug. Er was hard afgesproken dat de schuldkwijtschelding zou worden opgeheven als de Mexicanen niet doorgingen met hervormen. De banken zagen in elk geval een deel van hun geld terug en leerden dat het risicovol is aan onverantwoordelijke landen geld te lenen. Belastingbetalers in de Verenigde Staten en Europa werden zoveel mogelijk gespaard.
Europa heeft een Brady-plan nodig. Als De Jager slim is, trekt hij dit plan uit de kast. Misschien kan het in de Europese variant dan het DeJager-plan gaan heten. Pas dan mag hij glimmen van trots.