Er is ruime parlementaire steun voor het beleid van Jan Kees de Jager
Bijzonder blijft het: eerst maandenlang een kakofonie uit de hoofdsteden, dan een onderonsje van de twee belangrijkste Europese leiders en vervolgens een akkoord van de zeventien eurolanden.
De leiders hebben gehandeld in een Europese traditie: het laten aankomen op een crisis om er vervolgens op het nippertje – vóór de vakantie – toch nog samen uit te komen.
Blaren
Nederland speelde een opmerkelijke rol bij de totstandkoming van het tweede steunpakket voor Griekenland. Parlement en regering waren het eens dat de investeerders die zelf het risico hadden genomen om te beleggen in zwak Griekenland, op de blaren moesten zitten. Private betrokkenheid dus bij het nieuwe hulppakket. Alom werd beweerd dat dit een onhaalbare eis was.
Belangrijkste tegenstrever was de Europese Centrale Bank. Maar Nederland had in Duitsland een goede bondgenoot en het resultaat is dat banken, verzekeraars en pensioenfondsen inderdaad bijdragen.
Compromis
De techniek van het compromis is ingewikkeld en moet nog worden uitgewerkt. Maar alle regeringsleiders kunnen er mee thuis komen, want de besluiten van de eurotop vormen een echt compromis met voor elk wat wils.
De Grieken hebben weer uitzicht op overleven door schuldverlichting. Bovendien zullen ze met raad en daad worden bijgestaan om hun economie op gang te brengen zodat er weer toekomstperspectief ontstaat. Zelfs Ierland en Portugal werden tegemoet gekomen met lagere rentes en langere looptijden voor hun schulden. Ierland moest wel toegeven dat het eindelijk eens moet praten over het lage tarief voor de vennootschapsbelasting.
Panacee
Duitsland en Nederland kregen hun zin met de private betrokkenheid. De Fransen stribbelden tegen. Die wilden liever een Europese bankenbelasting. Meer Europa is voor de Fransen de panacee voor eigen tekortkomingen. Franse banken steken immers diep in de Griekse schulden.
Sarkozy liet zijn eis vallen, maar niet voor niets. Om hem tegemoet te komen staakte de Duitse bondskanselier Angela Merkel haar verzet tegen het flexibeler maken van het Europees noodfonds EFSF. Dat moet in de toekomst ook landen die in problemen dreigen te komen te hulp kunnen schieten .
EMF
Dat riekt naar een Europees Monetair Fonds à la het Internationaal Monetair Fonds (IMF). Dat zou een revolutionaire - want nieuwe - zelfstandige Europese instelling zijn. Sarkozy en Merkel beaamden dat het die richting uit gaat. Premier Mark Rutte deed na afloop van de top alsof zijn neus bloedde: zo zag hij het niet.
Maar Rutte krijgt alleen gelijk als in de toekomst werkelijk blijkt dat, zoals hij beweerde, besluiten over steunverleningen in unanimiteit worden genomen. En als het IMF, zoals hij beklemtoonde, bij dit fonds betrokken blijft. ‘Vreemde ogen dwingen.’
Het noodfonds mag alleen onder strikte voorwaarden landen te hulp schieten. Dit om te voorkomen dat landen weer boven hun stand gaan leven, omdat ze toch wel gered worden. Maar zoals te doen gebruikelijk na Europese toppen, moeten de details nog worden ingevuld. En, zoals het in Brussel al volop klonk: the devil is in the detail.
Zelfvertrouwen
Rutte blaakte van zelfvertrouwen na de top. Gevraagd of Nederland niet al te kritisch was geweest en zich onpopulair had gemaakt, zei hij: 'Het gaat om geld. We zijn een Noord-Europees land en we zeggen: als we moeten leveren, hebben wij ook wensen. Dat betekent dat je op dit soort vergaderingen niet altijd een gezellige man kunt zijn. En ik zit hier ook niet om gezellig te zijn, maar om de belangen van Europa en van Nederland zo goed mogelijk te verdedigen.'
Beurzen
De crisistop leek al voordat die was afgelopen zijn doel te hebben bereikt: het akkoord van Merkel en Sarkozy van de avond tevoren en een concepttekst die ’s middags uitlekte, deed de beurzen wereldwijd opveren. Zo simpel werken die ook wel weer.
Van die concepttekst was ’s avonds niet veel mee over, bleek uit een opnieuw uitgelekt kladje. De leiders hebben om elk woordje gevochten. Ook Nederland, want uiteindelijk is het mooi om Griekenland en Europa te redden, maar thuis moet de kiezer worden bediend.
Schrikken
Die zal de leiders op de vingers blijven kijken. De vraag is of die kiezer niet schrikt van alweer meer Europees beleid, gezien de grotere armslag van het Europees noodfonds. Een fonds dat bovendien zal moeten worden opgehoogd, wil het effectieve bescherming bieden aan landen als Italië en Spanje.
In Duitsland kan Merkel zich opmaken voor een strijd met partijgenoten die vinden dat zij soevereiniteit inlevert. VVD-premier Rutte en CDA-minister Jan Kees de Jager (Financiën), die zich in Brussel als een bijtertje heeft doen kennen, hebben op het thuisfront vooralsnog minder problemen. Er is ruime parlementaire steun voor hun beleid.
Euro
De euro op het spel zetten, gaat een kamermeerderheid te ver. Maar of de euro daadwerkelijk is gered, staat nog lang niet vast.