Een echte discussie over de toekomst van de eurozone onder de regeringsleiders is er niet
Na een week van bloedbaden op de beurzen, krijgt de financiële crisis met het uur internationalere en historische dimensies.
Amerika’s kredietwaardheid ligt aan duigen. China pikt de schuldverslaving van de Amerikanen niet langer en bepleit een nieuwe wereldmunt. En Europa stuurt een smeekbede richting geldmarkten die maar niet willen begrijpen dat de eurozone op de goede weg is.
Oude waarheden voldoen niet meer nu de geldmarkten en China als belangrijkste financier van staatsschulden in de contramine zijn.
Bierkaai
Het was vrijdag in Brussel aandoenlijk om eurocommissaris Olli Rehn (Economische en Monetaire Zaken) te zien strijden tegen de bierkaai.
De geldmarkten hadden de besluiten van de historische top van de eurolanden afgelopen 21 juli niet begrepen. Ze hadden niet het geduld willen opbrengen om te wachten op de definitieve uitwerking van die besluiten.
Democratie
Aan die uitwerking wordt gewerkt, maar die is pas tegen 6 september klaar. En dan moeten de nationale parlementen van de zeventien eurolanden er nog hun zegen aan geven.
Dat is de prijs van democratie, zei Rehn een aantal keren veelbetekenend. En daar hebben de Chinezen, die zich nu beresterk voelen, inderdaad geen last van. Maar dat zei Rehn er niet bij.
De wereld keek mee hoe de Fin worstelde om een beeld recht te zetten dat niet meer recht te zetten valt. Rehn trok daarbij het boetekleed aan. Europa moet zijn besluiten beter verkopen. Alleen met betere communicatie kan worden voorkomen dat Europese akkoorden verkeerd worden begrepen.
Communicator
Op Twitter werd al meteen geconstateerd dat Rehn zelf een heel goed communicator is. Maar dat was een grap. Rehn is verbaal ronduit zwak.
Communicatie is inderdaad het halve werk, maar in Europa heerst de kakofonie. Het begint er al mee dat elke Europees leider na afloop van een top zijn eigen versie van de besluiten geeft. Zulke malligheden voldeden lang. Europa was toch een zaak van ingewijden.
Pecunia
Maar met een eurozone in problemen, werkt het zo niet meer. Het gaat nu om de pecunia. Iedereen, van belastingbetaler tot belegger, kijkt mee. Europa is populairder dan ooit.
Het is niet alleen een kwestie van communicatie, zoals Rehn suggereerde. Het gaat ook om de inhoud. Modderige compromissen werken niet meer. Geldmarkten eisen heldere besluiten. En geloofwaardigheid.
Betrouwbaar
Erg betrouwbaar is Europa niet gebleken in het verleden. Waarom werden begrotingsafspraken met voeten getreden? Waarom stelden landen als Italië niet eerder orde op zaken? Waarom wordt toegestaan dat eurolanden onvoldoendes halen op de corruptie-index? Lekkere muntunie met corrupte landen.
Elkaar bij de les houden werkt kennelijk niet. Toch moet er iets gebeuren om de geldmarkten te doordringen van de kredietwaardigheid van alle eurolanden.
Economische unie
In Brussel stuurt de Europese Commissie aan op verhoging van het noodfonds en uiteindelijk een echte economische unie met een gezamenlijke obligatiemarkt. Dan is het afgelopen met de 'aanvallen' op specifieke landen, zoals dat in Brussel heet. Frankrijk, zelf nog maar nipt in het bezit van een hoge kredietwaardigheid, is al jaren voorstander van een hechtere eurozone waarin de krachtsverschillen tussen de landen minder opvallen.
Europees bankpresident Jean-Claude Trichet denkt zelfs dat de landen aan de leiband moeten komen van een Europees minister van Financiën.
Wantrouwen
Het zijn oplossingen voortkomend uit wantrouwen: op eigen kracht redden landen het kennelijk niet en spelen ze bovendien vals. Dat er al maanden gesteggeld wordt over het wel of niet automatisch opleggen van sancties aan begrotingszondaars zegt genoeg.
Een echte discussie over de toekomst van de eurozone onder de regeringsleiders is er overigens niet. Zo werkt de Unie niet. Voor je het weet moeten er referenda worden gehouden. Dan liever met kleine, minder in het oog springende, stapjes verder.
Verenigen
De Europese leiders proberen voorlopig twee werelden te verenigen die niet te verenigen zijn: ze willen de geldmarkten tevreden stellen en tegelijk de kiezers niet tegen zich in het harnas jagen.
De markten en het bedrijfsleven willen een verenigd Europa, maar veel Europese kiezers voelen zich helemaal niet verbonden met elkaar. Die hebben al moeite genoeg met nationale solidariteit.
Europa moet zijn boodschap beter verkopen, zei Rehn, maar twee verschillende toekomstperspectieven communiceren is onmogelijk.
Grondwet
Een oude waarheid geldt nog altijd: onder druk wordt alles vloeibaar. Italië kondigde vrijdagavond aan, precies zoals Rehn 's middag had gevraagd, het principe van een begrotingsevenwicht vast te leggen in de grondwet. Ook gaat het land sneller bezuinigen.
Nu maar hopen dat de Italianen doen wat ze beloven.